Tekvando mu taekwondo mu?

Tekvando neden böyle yazılır?

Tekvando, Korece 태권도 sözcüğünden gelir ve Türkçeye alınırken Türkçenin ses ve yazım düzenine uydurulmuştur. Türkçe alfabede w harfi bulunmadığı için Korecedeki w sesi v harfiyle karşılanır. Korece sözcükte geçen "ae" ünlü birleşimi de Türkçede tek bir e sesiyle yazılır. Böylece yabancı kökenli bir sözcük, Türkçe yazım geleneğine göre sadeleşmiş olur.

Bu kurala uyan başka yabancı kökenli sözcükler de vardır. Örneğin İngilizce "video" sözcüğü Türkçede video olarak yazılır, ancak "w" ve "v" gibi harfler Türkçede farklı seslere denk gelir. Benzer biçimde Almanca kökenli bazı sözcükler de Türkçe ses düzenine göre yeniden yazılmıştır. Bu tür uyarlamalar, kelimenin orijinal yazılışının Türkçe okunuşla birleşmesinden kaynaklanır.

Tekvando sözcüğünün kökeninde Korecenin iki kısa sözcüğü bulunur: tae (ayakla vurma, tekme) ve kwon (yumruk) ile do (yol, sanat). Bu anlam, sözcüğün dövüş sanatının adı olduğunu ve yazım uyarlamasının bu adla ilgili olmadığını gösterir. Türk Dil Kurumu bu sözcüğü tekvando olarak kaydetmiştir.

Tekvando nasıl akılda tutulur?

Sözcüğü "tekme" ve "tek" sözcüklerinin ses benzerliğiyle düşünebilirsiniz; tekvandodaki tek ve tekme sesleri Türkçede tekme ile birlikte akılda kalır. Ayrıca yazımdaki v harfi, Türkçede w yerine kullanılan harf olduğu için kelimenin ilk yarısını "tek-van" biçiminde hecelemek işe yarar.

“taekwondo” yanlışı neden yapılıyor?

"Taekwondo" yazımı, sözcüğün Korece ya da İngilizce transkripsiyonundaki biçimine sadık kalmaya çalışmaktan doğar. Pek çok kişi sporun uluslararası adını ve sık kullanılan İngilizce yazılışını doğrudan Türkçeye aktarır. Bu alışkanlık, Türkçe okuyucunun sözcüğü tanıdığı görsel biçimi korumaya yöneliktir.

Bir başka neden, Türkçede w harfinin olmaması ve bu sesin v ile karşılanmasının her zaman akılda kalmamasıdır. Yazılı medyada ve internette görülen yoğun İngilizce kullanımı da "taekwondo" yazımını yaygınlaştırmıştır. Ancak TDK yazımı, Türkçe sesbilgisine uygun olan tekvando biçimini esas alır.

Son olarak, "ae" birleşiminin Türkçe okurun gözünde ayrı iki ünlü gibi görünmesi yanlış yazımı artırır. Oysa Türkçe yazımda bu birleşim tek bir e sesine indirgenir.

Tekvando ile karıştırılanlar

Tekvando ile karıştırılabilecek ayrı bir Türkçe sözcük yoktur, ancak bu sporun adı Japon kökenli karate ya da judo ile birlikte anılır. Bu sanatlar farklı ülkelerden gelir ve farklı teknikler içerir. Bu nedenle sporun adı yazılırken yalnızca yazım farkına değil, kökene de dikkat edilmelidir.

Tekvando sözcüğünün yazımında sık görülen bir başka karışıklık, sporun adı ile sporu yapan kişiyi belirten tekvandocu sözcüğünün yazılışıdır. Yeni eklenen ekle birlikte sözcüğün kökü değişmez, yalnızca ek Türkçe kurallarına uyar.

Tekvando ile örnek cümleler

• Oğlum geçen ay tekvando kursuna başladı ve haftada üç gün antrenman yapıyor.
• Okulumuzda düzenlenen gösteri etkinliğinde tekvando takımımız çok başarılı bir performans sergiledi.
• Federasyon, tekvando sporcularının yeni kuşak sınavlarına ilişkin duyuruyu dün resmî sitesinde yayımladı.
• Eğitimde spor dersleri kapsamında öğrencilere temel tekvando tekniklerinin gösterildiği bir atölye planlandı.
• Kasabanın eski dövüş salonunda yıllarca çalışmış bir antrenör, tekvandonun disiplini hakkında uzun bir konuşma yaptı.