Apartman mı apartıman mı?

Apartman neden böyle yazılır?

Apartman, Fransızca appartement sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir isimdir. Yabancı kökenli sözcükler Türkçeye girdikten sonra çoğunlukla dilin kendi ses yapısına uyarlanır ve yerleşmiş söyleyişe göre yazılır. Bu yüzden kelimenin Fransızcadaki yazılışını birebir taklit etmek ya da kelimeye Türkçe ünlü uyumuna göre yeni bir ünlü eklemek doğru sonuç vermez. Yerleşmiş biçim olan apartman, TDK’nın kabul ettiği yazımdır.

Aynı mantıkla Fransızcadan geçmiş birçok sözcük de Türkçede kendi yerleşik biçimiyle yazılır. Örneğin garaj (garage), balkon (balcon) ve kuaför (coiffeur) bu tür sözcüklere örnek olarak verilebilir. Bu kelimelerin her birinde Türkçe söyleyişin etkisi görülür; yazım da bu söyleyişi yansıtacak şekilde yerleşmiştir.

Apartman sözcüğünde dikkat edilmesi gereken nokta, sonuna ya da ortasına kendiliğinden ı eklememektir. Kelime bir bina adıdır ve ikinci hecesine ünlü eklenmez; yazımda sadece apartman biçimi kabul edilir.

Apartman nasıl akılda tutulur?

Apartmanı iki parçaya ayırın: apart ve man. Fransızca appartement’ta ı sesi bulunmaz ve Türkçede ‘-ıman’ diye bir ek yoktur. Bu yüzden yazımı kökten düşünerek ‘apart-man’ biçiminde hatırlamak yeterlidir.

“apartıman” yanlışı neden yapılıyor?

Apartıman yanlışının en büyük nedeni, Türkçe kelimelerde sık görülen ı ünlüsüne alışkın olmaktır. Okuyucu kelimeyi telaffuz ederken ikinci hecede kapalı bir ses duyduğunu düşünüp ı harfini eklemeye yönelebilir. Bu, yabancı kökenli bir kelimeyi Türkçe bir kelime gibi okumanın doğal sonucudur.

Bir diğer neden, Fransızca appartement yazılışının bazı kişilerde hatırlanmasıdır. Yazılı kaynaklarda sözcüğün Fransızca hâli görüldüğünde, Türkçe yazımın bu kaynaktan türetilebileceği varsayılır ve benzer görünen ara harfler karıştırılır. Oysa Türkçe yazım, kökenden bağımsız olarak yerleşik söyleyişe göre belirlenmiştir.

Son olarak, apartman sözcüğünün sık kullanılması da hataya zemin hazırlar. Bir kelimeyi her gün yüksek sesle söyleyen biri, yazarken de aynı sesi harfe dökmeye çalışabilir ve bu yüzden gereksiz bir ı ekleyebilir.

Apartman ile karıştırılanlar

Apartman ile daire sık karıştırılan iki sözcüktür. Apartman, birden çok katı ve her katında birden fazla dairesi olan bütün binayı anlatır; daire ise bu binanın içindeki tek bir konut birimidir. Örneğin ‘Apartmanımızın üçüncü katında bir daire kiraladık.’ cümlesinde iki sözcük birlikte ve doğru bir biçimde kullanılmıştır.

Bazen apartman yerine site ya da bina sözcükleri de kullanılır, ancak bunların anlamı tam olarak aynı değildir. Site birden çok binadan oluşan bir yerleşim alanını, bina ise genel olarak her türlü yapıyı anlatır. Apartman ise belirli bir yapı tipini ifade ettiği için bu kelimelerle eş tutulmamalıdır.

Apartman ile örnek cümleler

• Eski apartmanımızın asansörü geçen ay yenilendi.
• Yönetici, apartmanın çatı tamiri için bütün dairelere bilgi yazısı gönderdi.
• Yeni açılan projede yüz on daireden oluşan on iki katlı bir apartman inşa edilecek.
• Öğretmen, çocuklara şehir merkezindeki apartmanların mimari özelliklerini anlatan bir ödev verdi.
• Yağmurlu gecede apartmanın camlarından ışıklar sızıyordu ve sokak sessizdi.