Arz etmek mi arzetmek mi?

Arz etmek neden böyle yazılır?

Türkçede Arapça ya da Farsça kökenli bir isim, “etmek”, “eylemek”, “olmak” gibi yardımcı fiillerle birleşerek fiil öbeği kurabilir. Bu tür yapılarda isim ile fiil ayrı yazılır, çünkü “arz etmek” bir fiil öbeğidir ve bitişik yazılması hem yapısını hem de çekimini bozar. Aynı mantıkla “tercih etmek”, “ziyaret etmek”, “kabul etmek” ve “teşekkür etmek” de ayrı yazılır.

Bu kuralın pratik sonucu şudur: “arz” tek başına TDK’de yeryüzü anlamında bir isim olarak da bulunur, ama “arz etmek” birlikte kullanıldığında sunmak, göstermek ya da saygıyla bildirmek anlamına gelen ayrı bir öbek oluşturur. Yardımcı fiil çekimlenirken “arz” değişmez; “arz ediyorum”, “arz ettim”, “arz edildi” gibi biçimlerde yalnızca “etmek” fiili çekimlenir. Bu nedenle iki sözcük arasındaki boşluk çekimlerde de korunur.

Kelimenin kökeni yazımı değiştirmez. Kaynak dili Arapça olsa da “arz etmek” Türkçede yerleşmiş bir fiil öbeği olarak kullanıldığı için Türkçe ayrı yazım düzenine göre ayrı yazılır. Bu nedenle bu kalıbı tek kelime gibi birleştirmek yanlıştır.

Arz etmek nasıl akılda tutulur?

Cümlede “arz” yerine “sundum” yazabiliyor ve “etmek” yerine “ediyorum” çekimini koyabiliyorsanız iki sözcük ayrıdır. “Arz ediyorum” ifadesinde “ediyorum” bağımsız çekimli bir fiildir; bu yüzden “arz” ile “etmek” arasında boşluk kalır.

“arzetmek” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazım, “arz etmek” ifadesinin söyleyişte kaynaşmasından ve iki sözcüğün tek bir fiil gibi algılanmasından kaynaklanır. Kısa ve sık kullanılan bir öbek olduğu için yazarlar iki sözcüğü birleştirmeye meyleder.

Ayrıca “etmek” yardımcı fiilinin pek çok isimle bitişik yazıldığı yaygın bir görüntü vardır; bu benzetme yoluyla “arzetmek” biçimi de benzer bir kalıp gibi görülür. Oysa yazım, söyleyişi değil sözcük yapısını izler ve “arz” ile “etmek” iki ayrı sözcük olduğu için ayrı yazılır.

Arz etmek ile karıştırılanlar

“Arz” tek başına TDK’de yeryüzü anlamında bir isimdir; “arz etmek” ise bu isimden ayrı, sunmak anlamındaki bir fiil öbeğidir. “Arz, güneşin etrafında döner” cümlesinde “arz” yeryüzünü anlatır; “Projemizi müdüre arz ettik” cümlesinde ise “arz etmek” sunmak anlamındadır.

Ayrıca “arzu” istek anlamına gelen ayrı bir sözcüktür ve “arz etmek” öbeğiyle yazım ya da anlam bakımından karıştırılmamalıdır. Biçim benzerliği nedeniyle bu üç ifade cümle içinde dikkatle ayırt edilmelidir.

Arz etmek ile örnek cümleler

• Toplantıda proje taslağını yönetim kuruluna arz ettik.
• Bakan, yeni destek paketini basın toplantısında kamuoyuna arz etti.
• Sayın müdürüm, raporumuzun ekini inceleyip görüşünüzü bize arz ederseniz memnun oluruz.
• Ders sunumunda öğrenciler, araştırmalarının sonuçlarını sınıfa arz ettiler.
• Annem misafirlere kahveyi nazikçe arz etti, sonra sohbet başladı.
• Şair, sevdiğine duygularını en içten biçimde arz etmenin cesaretini bulamadı.