Belki de mi belkide mi?

Belki de neden böyle yazılır?

“Belki” bu ifadede olasılık bildiren bir zarf, “de” ise pekiştirme ve bağlama görevi gören ayrı bir sözcüktür. Bu yüzden “belki de” birleşik bir kelime sayılmaz; iki sözcük yan yana gelerek tek bir söz öbeği oluşturur ve TDK bu öbeği ayrı yazar.

Burada işleyen genel kural, bağlaç olarak kullanılan “de/da” ile ek olan “-de/-da” arasındaki ayrımdır. Bağlaç “de” her zaman ayrı yazılır: “ya da”, “hem de”, “yine de”, “ne de” bunun örnekleridir. Bulunma hâli eki “-de” ise bitişik yazılır: “evde”, “okulda”, “kitapta” gibi. Dolayısıyla “belki de” ifadesindeki “de”, ekle değil bağlaçla eşleşir ve ayrı yazılmalıdır.

Bu ayrımı akılda tutmak için şöyle düşünebilirsiniz: “de” bir ekse sözcüğün sonuna yapışır, bir bağlaçsa önündeki sözcükten boşlukla ayrılır. “Belki de” ifadesinde “de” bağlaç işlevi görür, bu nedenle boşluk bırakılır.

Belki de nasıl akılda tutulur?

“Belki de” ifadesindeki “de”, “ya da” ve “hem de” ile aynı türden bir bağlaçtır; bu üçlüde de boşluk bırakılır. Eki karıştırmamak için “evde” gibi bir sözcükteki “-de”nin yapışık olduğunu, “belki de”deki “de”nin ise ayrı durduğunu hatırlayın.

“belkide” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazım çoğunlukla söyleyişten gelir. Hızlı konuşulduğunda “belki de” iki ayrı sözcük gibi değil, tek bir ses bütünü gibi algılanır ve yazıya “belkide” olarak geçer. Konuşma dilindeki kısalmalar, yazılı biçimin de bu yöne kaymasına yol açar.

Bir diğer neden benzetmedir. Türkçede “yoksa”, “hatta” gibi bitişik yazılan bağlaçlar bulunduğu için, yazar “belki de” ifadesini de tek bir kelime gibi düşünerek bitiştirebilir. Oysa “belki de” bu gruba girmez, çünkü ifadedeki “de” bağımsız bir bağlaçtır.

İkinci bir nedeni de ek ile bağlaç karışıklığıdır. Yazar “de”nin ekle yazıldığını düşünürse onu önceki sözcüğe bağlar. Yanlış yazılan biçimler arasında en sık görüleni, bu iki ssözcüğün tek kelime sanılmasıdır.

Belki de ile karıştırılanlar

“Belki” tek başına da kullanılır ve “belki de” ile anlam olarak çok yakındır. Aradaki fark vurgudadır: “Belki geç kalacağım” yalın bir olasılık bildirirken, “Belki de geç kalacağım” ihtimali biraz daha belirgin ve öne çıkmış biçimde sunar. İki kullanım da doğrudur, yalnızca tonları farklıdır.

Bir de “belki de öyle” ile “belki de değil” gibi kalıplar vardır. “Belki de öyle” bir olasılığı kabul ederken, “belki de değil” karşıt bir ihtimali açar. Bu ifadelerin hepsinde “de” ayrı yazılır, yalnızca cümlenin geri kalanı değişir.

Belki de ile örnek cümleler

• Yol kapalıydı, belki de bu yüzden toplantıya geç kaldık.
• Teklif geri döndü; belki de fiyat tablosunda küçük bir hata olduğunu düşünüyoruz.
• Bakanlık açıklamasında yağış gecikmesinin belki de bu yılki ekim planlarını etkilediği belirtildi.
• Öğrenci sınavda zorlandı; belki de konu tekrarını ihmal etmişti.
• Gözlerindeki sessizlik, belki de bu kentin yıllardır biriken yorgunluğundan geliyordu.