Beyanname mi beyan name mi?
Doğru yazım beyannamedir: bitişik yazılan bu isim, bir kimsenin resmî bir kuruluşa durum bildirmek için verdiği çizelgeyi veya vergi yükümlülerinin vergi dairesine verdiği gelir bildirme belgesini anlatır.
Beyanname ne demek?
- isim Bir kimsenin resmî bir kuruluşa herhangi bir durumu bildirmek için verdiği çizelge.
Gemilere mal yükleten tüccarlardan bir beyanname istiyorlarmış.
- isim Vergi yükümlülerinin belli zamanlarda, bağlı oldukları vergi dairelerine verdikleri gelir bildirme belgesi.
Kaynak: TDK Güncel Türkçe Sözlük · Son güncelleme:
- Doğru yazım
- beyanname
- Yanlış yazım
- beyan name
- Yazılış
- Bitişik / tek kelime
- Sözcük türü
- isim
- Köken
- Arapça + Farsça beyān + nāme
- Söylenişi
- beyanna:me
Beyanname neden böyle yazılır?
Beyanname, Arapça kökenli beyān (açıklama, bildirme) ile Farsça nâme (belge, yazılı kâğıt) sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuş bir isimdir. Türkçede iki ayrı sözcüğün birleşip tek bir kavram oluşturduğu durumlarda ortaya çıkan birleşik isim bitişik yazılır. Bu yüzden 'beyan name' biçiminde ayırmak yazım hatasıdır; iki unsur tek bir kelime olarak düşünülür.
Bu mantık Türkçedeki diğer birleşik isimlerde de geçerlidir. Örneğin 'karaciğer' (kara ile ciğer) ve 'başyapıt' (baş ile yapıt) tek kelime olarak bitişik yazılır; anlamları parçalarının toplamından ayrıştığı için tek bir sözlük maddesi hâline gelmişlerdir. Beyanname de 'bildirme belgesi' anlamını taşıyan tek bir terim olduğu için aynı şekilde bitişik yazılır.
Kelime Farsça nâme ekiyle kurulduğu için, bu ekin taşıdığı belge anlamı kelimenin sonunda bir bütün olarak durur. Çekimlendiğinde de tek kelime gibi davranır: beyannamesi, beyannameyi, beyannameye, beyannameler. Bu çekimler sırasında ünsüz ve ünlü uyumları kelimenin bitişik yapısını değiştirmez.
Beyanname nasıl akılda tutulur?
Beyanname, bildirilen şeyin yazılı belgesidir; 'beyan' bildirme, 'name' belge demektir ve belge kâğıdı tek parça olduğu için kelime de tek parça yazılır. Bu yüzden 'beyan' ile 'name' arasına boşluk konmaz.
“beyan name” yanlışı neden yapılıyor?
Yanlış yazımın temel nedeni, kelimenin Arapça ve Farsça iki parçadan oluştuğunu görüp bunları ayrı kelimeler sanmaktır. 'Name' sözcüğünün tek başına da kullanılabilir olması ve kelimenin uzun, yabancı bir yapı taşıması, ayırma eğilimini artırır.
Ayrıca söyleyiş sırasında iki kelime arasında belirgin bir duraksama olabileceği düşünülerek 'beyan name' biçimi yazılabilir. Oysa yazımda duraksama bitişikliği değiştirmez; söyleyişteki ara, yazımda birleşik bir sözcüğün içinde kalır.
Bir de 'beyan' kelimesinin tek başına sık kullanılması ve 'beyanat' gibi ayrı yazılan benzer sözcüklerin yanlış analojiye yol açması nedeniyle yazım karışabilir.
Beyanname ile karıştırılanlar
En sık karıştırılan kelime 'beyanat'tır. Beyanat, bir kişinin ya da kurumun basına veya kamuoyuna yaptığı sözlü ya da yazılı açıklamadır; örneğin 'Bakanlığın yazılı beyanatı' ifadesinde bir açıklama kastedilir. Beyanname ise bir çizelge ya da belgedir ve vergi dairesi gibi bir kuruma verilir; örneğin 'Yıllık gelir vergisi beyannamesini verdi' cümlesinde kâğıt üzerinde bir form kastedilir.
Beyan kelimesi tek başına 'bildirme, açıklama' anlamında kullanılır ve kendi başına ayrı yazılır. Beyanname ise bu kökü bir belge adıyla birleştirdiği için bitişik yazılır. Dolayısıyla 'beyan' ile 'beyanname' aynı kökten gelse de farklı anlamlı ve yazımlı sözcüklerdir.
Beyanname ile örnek cümleler
- Şirketin mart ayı KDV beyannamesi son gününe kadar internet vergi dairesi üzerinden gönderilmelidir.
- Mehmet Bey, kira gelirini bildirmek için tüm belgeleri topladı ve beyannameyi eksiksiz doldurdu.
- Vergi müfettişleri, verilen beyannamelerdeki gelir tutarlarını banka kayıtlarıyla karşılaştırıyor.
- Eğitim fakültesinde öğretim üyesi, yeni başlayan öğrencilere ders kayıt beyannamesinin nasıl doldurulacağını anlattı.
- Eski defterlerin arasından çıkan yellenmiş kâğıtta, köyün arazi sahipliğine dair eski bir beyannameye rastlandı.
Beyanname hakkında sık sorulanlar
Beyanname mi beyan name mi?
Doğru yazım “beyanname” biçimindedir. “beyan name” yazımı yanlıştır; Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’te kelime “beyanname” olarak yer alır.
Beyanname nasıl yazılır?
Beyanname kelimesi “beyanname” şeklinde yazılır. İlgili kural: Bitişik ve Ayrı Yazılan Kelimeler.
Beyanname ne demek?
Beyanname: 1. Bir kimsenin resmî bir kuruluşa herhangi bir durumu bildirmek için verdiği çizelge. 2. Vergi yükümlülerinin belli zamanlarda, bağlı oldukları vergi dairelerine verdikleri gelir bildirme belgesi.
Beyanname kelimesinin kökeni nedir?
Beyanname kelimesinin kökeni: Arapça + Farsça beyān + nāme.
Beyanname çoğul hâlde nasıl yazılır?
Çoğul eki getirildiğinde kelime yine bitişik kalır ve beyannameler biçiminde yazılır. Çekimli hâlleri de beyannamesi, beyannameyi ve beyannameye şeklindedir.
Beyanname büyük harfle yazılır mı?
Yalnızca cümle başında ya da bir belge başlığında kullanılıyorsa büyük harfle başlar; diğer durumlarda küçük harfle yazılır. Özel bir kurum adının parçası değilse 'Beyanname' ile yazmak gerekmez.
Beyanname ile beyanat arasındaki fark nedir?
Beyanname resmî bir çizelge ya da bildirme belgesidir, beyanat ise bir açıklamadır. İkisinin yazımı da farklıdır; beyanat bitişik yazılan bir kelime olup beyanname ile karıştırılmamalıdır.
Beyanname kelimesinin bir eş anlamlısı var mı?
Vergi bağlamında bu anlamı karşılayan yaygın bir eş anlamlı kelime yoktur; resmî metinlerde çoğu zaman doğrudan 'beyanname' kullanılır. Genel anlamda 'bildirim formu' ya da 'bildirim belgesi' gibi açıklayıcı ifadeler tercih edilebilir.
Bunlar da sık karıştırılıyor
Metninizde başka yanlış var mı?
Yazınızı yapıştırın, bilinen yanlış yazımları işaretleyelim.
Metin denetleyiciyi aç →