Boş vermek mi boşvermek mi?

Boş vermek neden böyle yazılır?

Türkçede bir isim ya da sıfat ile bir fiilin yan yana gelip tek bir anlam birimi oluşturduğu yapılar, yazımda çoğu zaman ayrı yazılır. 'Boş vermek' de bu grupta yer alır: 'boş' sözcüğü sıfat ya da isim olarak kendi başına bir anlam taşır, 'vermek' ise yardımcı bir fiil gibi davranarak deyimsel bir anlam oluşturur. TDK bu yapıyı tek sözcük saymadığı için iki ayrı sözcük olarak yazılmasını benimser.

Aynı mantıkla yazılan başka örnekler şunlardır: 'göz atmak', 'söz vermek', 'ses çıkarmak', 'kafa yormak' ve 'yol vermek'. Bu kalıplarda isim ya da sıfat, fiille birlikte bir deyim oluşturur ama yazımda bitişmez. Kelimeler arasında ek ya da kaynaşma yoktur; her biri kendi sözcük kimliğini korur.

Deyim fiilin çekimlendiğinde de bu yapı korunur: 'boş verdi', 'boş vermiyorum', 'boş verme' gibi. Çekimli biçimler de ayrı yazılır, çünkü ayırıcı olan fiil kısmı değişir, 'boş' kısmı sabit kalır. Bu nedenle yazımda bitişik biçim kullanmak, deyimin yapısını bozan bir hata olur.

Boş vermek nasıl akılda tutulur?

'Boş' ve 'vermek' iki ayrı kelimedir; 'boş' kendi başına bir sıfattır ve 'boşluk', 'boşta' gibi sözcüklerle kökteştir. Bu kökü gördüğünüzde iki kelimeyi ayırmak kolaylaşır.

“boşvermek” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış 'boşvermek' yazımı, konuşma dilinde iki sözcüğün hızlıca ve tek nefeste söylenmesinden kaynaklanır. 'Boş vermek' söylenirken 'ş' ve 'v' arasındaki geçiş kesintisiz olduğu için yazıya da bitişik olarak aktarılabilir. Ayrıca 'boşvermek' sözcüğü bir bütün gibi algılandığında, akla benzer bir fiil gelebilir ve yazım yanlış yönlendirilebilir.

Bir diğer neden, argo ve gündelik kullanımların sık tekrar edilmesi ve yazılı metinlerde dilin daha serbest biçimde kullanılmasıdır. Sosyal medya ve sohbet ortamlarında hızlı yazım, bitişik biçimi yaygınlaştırabilir. Bu alışkanlık yazılı dile yansıdığında, yazımın kendisi değil, söyleyiş etkisi hatayı üretmiş olur.

Özetle, hata çoğunlukla sesin birleşmesinden ve yazım alışkanlığının gevşemesinden doğar. Doğru biçimi akılda tutmak için deyimin iki kelimeden oluştuğunu hatırlamak yeterlidir.

Boş vermek ile karıştırılanlar

'Boşanmak' ile karıştırılabilir, ama bu sözcük bitişik yazılır ve tamamen farklı bir anlama sahiptir; evlilik bağının sona ermesi anlamına gelir. 'Boş vermek' ise bir şeyi önemsememe anlamı taşır.

'Boş' sözcüğünün kendisi de ayrıdır: 'boş bir kutu' ya da 'boş zaman' gibi kullanımlarda sıfat olarak ayrı yazılır. Bu nedenle 'boş' ile 'vermek' bir araya geldiğinde de ayrı yazılmaya devam eder.

Boş vermek ile örnek cümleler

• Toplantıdaki eleştirilere boş verip işine odaklandı.
• Müşteri şikâyetini boş vermek, sorunun büyümesine neden olabilir.
• Haberde, yetkililerin uyarılarına boş vermenin riskleri vurgulandı.
• Ders sırasında öğretmen, sınav tarihini boş verme alışkanlığının olumsuz sonuçlarını anlattı.
• Bu kadar yılın ardından hâlâ eski kırgınlıklara boş vermeyen bir yazar, romanın ana karakterini böyle tanıtıyordu.