Gardırop mu gardrop mu?

Gardırop neden böyle yazılır?

Gardırop, Fransızca garde-robe sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir isimdir. Fransızca kökenli sözcükler Türkçeye alınırken telaffuz ve yazım bakımından Türkçenin ses yapısına uydurulur. Bu uyarlamada en belirgin değişiklik, Fransızcada iki ünsüzün yan yana gelmesi durumunda Türkçede araya bir ünlü girmesidir. Gardırop'ta 'r' ile 'p' arasına 'ı' eklenmiştir; böylece sözcük Türkçe ağzına uygun biçimde söylenir ve yazılır.

Aynı mantık Türkçede pek çok yabancı kökenli sözcükte görülür. Yabancı bir sözcük Türkçeye geçerken ünsüz kümeleri sadeleştirilir ya da ünlüyle ayrılır. Bu yüzden yabancı kökenli bir sözcüğü yazarken, aslındaki Fransızca ya da başka dildeki yazılışına bakmak her zaman doğru sonucu vermeyebilir. Türkçe söylenişe ve Türkçe yazım geleneğine uygun biçim esas alınır. Yazım kılavuzu da bu tür sözcüklerde Türkçe yerleşmiş biçimi doğru kabul eder.

Gardırop sözcüğü isim türündedir ve ekler alarak çekimlenir. Örneğin gardıroba, gardıropta, gardıroptan, gardıroplar gibi biçimlerde ünlü uyumu ve ek yapısı korunur. Sözcüğün sonundaki 'p' sesi çekim eklerinde sertleşme ya da yumuşama göstermez, bu da yazımı sabit tutar. Çoğul ekiyle yazarken de 'gardıroplar' biçiminde yazılır.

Gardırop nasıl akılda tutulur?

Gardırop'un sonundaki 'rop' kısmı Fransızca robe sözcüğünden gelir ve elbise anlamını taşır. Sözcüğün ortasındaki 'ı' ünlüsünü, 'gar-dı-rop' diye hece hece düşünerek akılda tutabilirsiniz.

“gardrop” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazım olan gardrop, sözcüğün ortasındaki 'ı' ünlüsünün düşürülmesinden doğar. Konuşma dilinde hızlı söylenişte bu ünlü zayıflayıp kaybolabilir ve sözcük 'gardrop' gibi duyulabilir. Yazıya da bu duyuş geçtiği için yanlış biçim yaygınlaşır.

Bir başka neden, yabancı dildeki yazılışın etkisidir. Fransızca garde-robe yazılışında 'r' ve 'p' arasında ünlü yoktur ve bu yüzden kullanıcı yazarken bu ara yazılışı Fransızcadaki gibi bırakabilir. Türkçe yazımda ise bu ünsüz kümesinin uyarlanmış biçimi esas alınmalıdır.

Bu tür yanlışlar genellikle benzetmeyle de desteklenir. Kullanıcı 'gardrop' biçimini daha kısa ve sade bulduğu için tercih edebilir. Oysa yazım kılavuzunda yerleşik ve doğru olan biçim gardırop'tur.

Gardırop ile karıştırılanlar

Gardırop ile dolap sözcükleri karıştırılabilir; ancak dolap genel anlamda kapaklı eşyaya denir ve mutfakta, banyoda ya da duvarda kullanılan çok farklı dolapları kapsar. Gardırop ise yalnızca giysi saklamak için kullanılan büyük dolabı ve bu dolapta bulunan giysilerin bütününü ifade eder. Bu nedenle 'mutfak gardırobu' değil, 'mutfak dolabı' denir.

Bir diğer karışıklık, giysi bırakılan yer olan vestiyer ile gardırop arasında olabilir. Vestiyer, çoğunlukla bir kurumda ya da salonda ziyaretçilerin mantosunu ve şapkasını bıraktığı yeri anlatır. Gardırop ise bireyin kendi evindeki ya da odasındaki giysi dolabıdır. Bu iki sözcüğün kullanım alanı farklıdır.

Gardırop ile örnek cümleler

• Yeni aldığım kışlık mont gardıropta askıda duruyor.
• Bu hafta ofise gelirken seçtiğiniz kıyafetler gardırobunuzun yaz bölümünü tamamlıyor.
• Dükkânın vitrinindeki ceketin fiyatını öğrenmek için gardıroba bir göz attım.
• Tarih dersinde öğrendiğimiz eski saray gardıroplarının kumaş ve işçilik ayrıntıları oldukça ilginçti.
• Eski günlerde çocukluğumuzun anıları, babaannemin ceviz gardırobunun kapağında saklıydı.