Geçmiş olsun mu geçmişolsun mu?
Doğru yazım geçmiş olsun'dur; iki sözcük ayrı yazılır. Hastalanan, kaza geçiren ya da zor bir durumdan kurtulan birine söylenen iyi dilek sözüdür.
Geçmiş olsun ne demek?
- hastalananlara, kaza geçirenlere, beklenmedik büyük bir olumsuz durumdan kurtulanlara veya hapishaneye girenlere söylenen iyi dilek sözü.
Geçmiş olsun ağabey, ne oldu sana böyle?
Kaynak: TDK Güncel Türkçe Sözlük · Son güncelleme:
- Doğru yazım
- geçmiş olsun
- Yanlış yazım
- geçmişolsun, gecmisolsun
- Yazılış
- Ayrı
- Sözcük türü
- —
- Köken
- —
- Söylenişi
- geçmiş olsun
Geçmiş olsun neden böyle yazılır?
"Geçmiş olsun" iki sözcükten oluşur: "geçmiş" geçmek fiilinden türeyen ortaç (sıfat-fiil) biçimidir, "olsun" ise olmak fiilinin üçüncü kişi emir/dilek kipidir. Bu iki öğe birlikte bir dilek cümlesi kurar, ancak yazımda birleşik bir sözcük oluşturmazlar. Bu yüzden TDK bunu ayrı yazar. Türkçede fiil ve yardımcı fiil bir arada kullanıldığında çoğu zaman ayrı yazılır; "hayırlı olsun", "sağ olsun" ve "afiyet olsun" da aynı mantıkla ayrı yazılan kalıplaşmış ifadelerdir.
Bu kalıbın ayrı yazılmasının bir nedeni de "geçmiş" sözcüğünün kendi başına anlamlı olmasıdır. "Geçmiş" zaman anlamında isim olarak da kullanılır ("geçmişe dönmek"), dolayısıyla bitiştirilmesi sözcüğün sınırlarını bulanıklaştırır. Burada "geçmiş" bir durumun bittiğini, "olsun" ise bu bitişin dilenmesini anlatır; iki parçanın ayrı durması anlamın da netleşmesini sağlar.
Özellikle dikkat edilmesi gereken nokta, "geçmişte" gibi bitişik yazılan sözcüklerle karıştırılmamasıdır. "Geçmişte" bir zaman adıdır ve bulunma hâli ekiyle birleşik yazılır; "geçmiş olsun" ise bir dilek ifadesidir. Yazım kuralı bu iki kullanımı ayırır.
Geçmiş olsun nasıl akılda tutulur?
"Geçmiş" bir durumun bittiğini, "olsun" ise o bitişin dilenmesini anlatır; iki parça birbirinden bağımsız anlam taşıdığı için ayrı yazılır. Kalıbı "hayırlı olsun" ile birlikte düşünün: ikisi de "olsun" ile biten, ayrı yazılan dilek sözleridir.
“geçmişolsun” yanlışı neden yapılıyor?
"Geçmişolsun" biçiminin yaygın olmasının başlıca nedeni, sesli konuşmada iki sözcüğün birbirine kaynaşarak tek bir ses dizisi gibi söylenmesidir. Hızlı konuşmada "geçmiş olsun" neredeyse tek bir parça gibi algılanır ve yazıya da aynı biçimde geçer. Bu, kalıplaşmış dilek sözlerinde sık görülen bir durumdur.
İkinci neden, yazanın bunu tek sözcük sanmasıdır. Mesajlaşma ortamlarında boşluk tuşuna basılmadan kısa ifadeler yazıldığında, kullanıcılar kalıbı bitişik yazmaya eğilim gösterebilir. Ayrıca bazı kişiler, sık kullanılan dilek sözlerinin ezberden yazıldığını düşünerek bunları birleşik kabul eder.
Üçüncü neden, benzer yapılı ama bitişik yazılan kelimelerin etkisidir. Örneğin birçok türetilmiş sözcük ek alarak tek parça hâline gelir; bu alışkanlık "geçmişolsun" yazımına da yansıyabilir. Oysa "geçmiş olsun" bir sözcük değil, sözcük öbeğidir ve ayrı yazılması gerekir.
Geçmiş olsun ile karıştırılanlar
"Geçmiş olsun" ile "geçmişte" arasında en belirgin karışıklık görülür. "Geçmişte bu sorun yaşanmıştı" cümlesinde "geçmişte" bir zaman adıdır ve bitişik yazılır. "Geçmiş olsun" ise yalnızca geçmek fiilinin ortaç biçimiyle olmak fiilinin dilek kipinin birleşmesinden oluşan bir dilek ifadesidir ve ayrı yazılır.
Bir diğer karışıklık, "geçmiş" sözcüğünün sıfat olarak kullanıldığı cümlelerle yapılır. "Geçmiş yıllar" ifadesinde "geçmiş" bir sıfattır ve "yıllar" ile ayrı yazılır. Anlamı ve işlevi farklı olduğu için, "geçmiş olsun" kalıbını bu tür kullanımlardan ayırmak gerekir.
Geçmiş olsun ile örnek cümleler
- Ameliyatını öğrendim, sana geçmiş olsun; en kısa zamanda iyileşmeni diliyorum.
- Müdürümüz trafik kazası geçirdiği için bugün gelemeyeceğini bildirdi; ekip olarak ona geçmiş olsun dileklerimizi ilettik.
- Dün gece yaşanan sel felaketinden etkilenen mahalle sakinlerine geçmiş olsun denilerek yardım kampanyası başlatıldı.
- Öğretmenim, kısa süren rahatsızlığınızdan sonra yeniden sınıfımızda olmanız çok güzel; geçmiş olsun hocam.
- Yıllarca süren zorlu bir tedaviden sağ çıkan dostuma uzun bir mektup yazdım ve sonuna geçmiş olsun diye ekledim.
Geçmiş olsun hakkında sık sorulanlar
Geçmiş olsun mu geçmişolsun mu?
Doğru yazım “geçmiş olsun” biçimindedir. “geçmişolsun”, “gecmisolsun” yazımı yanlıştır; Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’te kelime “geçmiş olsun” olarak yer alır.
Geçmiş olsun nasıl yazılır?
Geçmiş olsun kelimesi “geçmiş olsun” şeklinde yazılır; kelimeler ayrı yazılır. İlgili kural: Bitişik ve Ayrı Yazılan Kelimeler.
Geçmiş olsun ne demek?
Geçmiş olsun: hastalananlara, kaza geçirenlere, beklenmedik büyük bir olumsuz durumdan kurtulanlara veya hapishaneye girenlere söylenen iyi dilek sözü.
Geçmiş olsun ifadesi cümle başında büyük harfle mi yazılır?
Evet, cümle başında geldiğinde ilk harf büyük yazılır: "Geçmiş olsun, çok üzüldüm." Cümle ortasında ise küçük harfle kullanılır. Bu ifade özel bir ad olmadığı için büyük harfle başlamaz.
Geçmiş olsun ifadesinin eki veya çoğul hâli kullanılır mı?
Bu ifade bir dilek kalıbı olarak kullanıldığından çekimlenmez ve çoğul hâli yaygın değildir. Birden çok kişiye söylendiğinde de aynı biçimde kalır. Kalıbın yapısı değişmediği için ek almadan kullanılması doğrudur.
Geçmiş olsun ile aynı anlamda kullanılan başka bir ifade var mı?
Geçmiş olsun, sağlığına ya da başına gelen olumsuz bir olaya karşı söylenen belirli bir dilek sözüdür. Sağlık için dilek bildiren farklı kalıplar da bulunmakla birlikte, bunların her biri tam olarak aynı bağlamda kullanılmaz; bu nedenle eş anlamlı olarak değerlendirilmesi doğru olmaz.
Geçmiş olsun ifadesinin kökeni nedir?
Bu ifadenin kökeni için kesin bir bilgi bulunmamaktadır, bu yüzden kökeni hakkında kesin bir şey söylenemez. Sözcüklerinin Türkçe fiil yapısıyla kurulduğunu ve kalıplaşarak günlük dilde yerleştiğini söylemek mümkündür.
Bunlar da sık karıştırılıyor
Metninizde başka yanlış var mı?
Yazınızı yapıştırın, bilinen yanlış yazımları işaretleyelim.
Metin denetleyiciyi aç →