İmkânsız nasıl yazılır?

İmkânsız neden böyle yazılır?

Türkçeye Arapçadan geçen birçok sözcükte uzun ünlüler vardır ve Türk Dil Kurumu bu uzunluğu şapkalı harfle gösterir. Bu yazımda “â”, “î” ve “û” harfleri kullanılır. Örneğin “hâkim”, “mânâ”, “kâğıt”, “hikâye” ve “mahkûm” sözcüklerinde uzun ünlü şapka ile işaretlenir. Bu işaret, sözcüğün okunuşunu ve anlamını ayırt etmeye yardımcı olur.

İmkânsız sözcüğü de bu kuralın bir örneğidir. Kökü olan “imkân” Arapça bir isimdir ve “olanak, ihtimal” anlamına gelir. Bu kökteki “â” uzun ünlüsü, Türkçe “-sız” eki getirildiğinde de yerinde kalır ve sözcük “imkânsız” biçiminde yazılır. Ek getirildiği için kök ile ek arasında ayrı bir boşluk bırakılmaz, sözcük bitişik yazılır.

Benzer şekilde “hâlsiz” değil “hâlsiz” biçiminde kökteki uzunluk korunur ve “dilsiz” gibi Türkçe kökenli sözcüklerden ayrılır. Yani şapka, kökte uzun ünlü bulunduğunda ek alsa bile kaybolmaz; sözcüğün yapısını gösteren önemli bir işarettir.

İmkânsız nasıl akılda tutulur?

İmkânsız, “imkânı olmayan” anlamına gelir ve kökteki “imkân” sözcüğünün “â” harfini aynen taşır. Kökte gördüğün şapkalı “â”yı eke taşıdığında da kaybetme; akılda tut: kök ne ise ek eklense de o kalır.

İmkânsız ile karıştırılanlar

İmkânsız ile mümkün değil ifadesi anlam olarak birbirine yakındır, ancak yazım ve kullanım açısından farklıdır. “İmkânsız” tek bir sıfat sözcüğüdür ve bitişik yazılır: “Bu hedef imkânsız görünüyor.” “Mümkün değil” ise ayrı yazılan bir ifadedir ve “Bu hedefe ulaşmak mümkün değil.” biçiminde kullanılır. İkisi aynı anlamı taşısa da yapı farklıdır.

Bir diğer karışıklık imkânsız ile imkânsızlık arasında yaşanır. “İmkânsız” sıfat, “imkânsızlık” ise bu sıfattan türeyen bir isimdir ve “Bu çözümün imkânsızlığı herkesçe kabul edildi.” gibi cümlelerde kullanılır. Hangi sözcük türünde kullanıldığına bakmak doğru eki seçmeyi kolaylaştırır.

İmkânsız ile örnek cümleler

• Bu kadar kısa sürede bu raporu tamamlamak bana imkânsız görünüyor.
• Kapanan köprünün bu hafta açılması yetkililerce imkânsız olarak değerlendirildi.
• Sınav sorusunun cevabını ders notlarına bakmadan bulmak neredeyse imkânsızdır.
• Yıllar sonra dönüp baktığında, o dönemde yaşadığımız imkânsızlıkların aslında bize ne kadar güç verdiğini anladı.
• Yağmurlu gecede bu dağ yolunu yalnız geçmek imkânsız bir cesaret gerektiriyordu, ama o yine de yola koyuldu.