İş gücü mü işgücü mü?

İş gücü neden böyle yazılır?

Türkçede iki isim yan yana gelerek yeni bir birleşik isim oluşturabilir ve bu birleşikler her zaman bitişik yazılmaz. TDK, “iş” ve “güç” kelimelerinin birleşmesinden doğan “iş gücü” örneğinde iki kelimeyi ayrı yazmayı tercih eder. Burada “güç” kelimesi “gücü” biçiminde iyelik ekiyle kullanılmış, ilk kelime “iş” ise bağımsız bir isim olarak kalmıştır. Bu yapıda iki kelime bir arada düşünülse de yazımda kendi bağımsız biçimlerini korur.

Aynı yapıyı taşıyan, TDK'da ayrı yazılan bilinen örnekler arasında “iş yeri”, “iş arkadaşı” ve “iş adamı” sayılabilir. Bu kelimelerde de ilk unsur “iş” olup ikinci unsur ayrı bir isim olarak yer alır ve bitişik yazım yerleşik değildir. Bu nedenle “iş gücü” sözcüğünü de aynı mantıkla değerlendirmek, yazım sırasında karşılaşılan bitişik biçimleri ayırt etmeye yardımcı olur.

Bu sayfadaki açıklama yalnızca TDK'nın bu kelime için verdiği yazımı esas alır; yazım, sözlük maddesine dayanır ve kelimenin anlamı bu ayrı yazımla birlikte kullanılır.

İş gücü nasıl akılda tutulur?

Kelimeyi iki bağımsız parçaya ayırıp “iş” ve “gücü” olarak düşünmek yeterlidir; ilk kelime “iş”, ikinci kelime iyelik eki almış “güç”tür. “İş gücü” ifadesinde “iş” ve “güç” kendi biçimlerini korur, bu yüzden boşluk ayrımı da korunur.

“işgücü” yanlışı neden yapılıyor?

“İşgücü” biçimindeki bitişik yazım, kelimenin ekonomi ve iş dünyasında sık kullanılması nedeniyle yaygınlaşmıştır. Metinlerde hızlı yazım sırasında iki kelime tek kelime gibi algılanınca boşluk kendiliğinden düşer ve kelime bitişik hâle gelir. Ayrıca “işgücü piyasası” gibi bitişik yazılmış kurumsal ya da teknik metinlerde görülen kalıplar, okuyucunun bu biçimi doğru sanmasına yol açabilir.

Bir diğer neden, “iş” ve “güç” kelimelerinin sık birlikte geçmesi ve bu nedenle ortak bir ad gibi görülmesidir. Türkçede pek çok birleşik isim bitişik yazıldığı için, benzer bir yapıya bakan yazar bunu otomatik olarak bitişik yazmaya meyleder. Oysa bu kelime TDK tarafından ayrı yazılır ve bu tercih yazımda sabit kabul edilmelidir.

İş gücü ile örnek cümleler

• Yeni fabrikanın açılmasıyla bölgedeki iş gücü ihtiyacı belirgin biçimde arttı.
• Şirket, proje için gerekli iş gücünü dış kaynaklardan karşılamaya karar verdi.
• Haberde, genç iş gücünün göç nedeniyle şehirler arasında yer değiştirdiği belirtildi.
• Eğitim programı, mesleki beceri kazandırarak mevcut iş gücünün verimliliğini artırmayı hedefliyor.
• Kitabın ilk bölümünde, bir toplumun ekonomik gelişiminde insan iş gücünün nasıl dönüştüğü anlatılıyor.