Metot mu metod mu?

Metot neden böyle yazılır?

Metot, Fransızca méthode sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir kelimedir. Yabancı kökenli sözcüklerde TDK, kelimenin söylenişini ve Türkçenin ses düzenini esas alarak sadeleşmiş yazım biçimlerini kabul eder. Fransızcadaki uzun ve yazılışı karmaşık sonları Türkçede kısaltılmış ya da ses düzenine uyarlanmış hâlleriyle yerleşir.

Aynı mantık başka Fransızca kökenli kelimelerde de görülür. Bulvar (boulevard), tiyatro (théâtre) ve otomobil (automobile) bunun iyi örnekleridir. Bu sözcüklerin yazımında kaynak dildeki yazılış değil, Türkçede yerleşmiş ve TDK’nın kabul ettiği biçim geçerlidir. Metot da böyle bir yerleşmiş biçimdir.

Bu yüzden metot kelimesini yazarken kaynak dildeki yazılışa ya da başka dillerdeki benzer kelimelere göre hareket etmek yanlış sonuç verir. Doğru yazımı, TDK’nın kabul ettiği metot biçimini esas almaktır.

Metot nasıl akılda tutulur?

Metot kelimesini ‘bir yolu izlemek’ anlamıyla düşünün; yol, usul ve yöntem sözcüklerinin yanında tamamlanmış bir biçim olarak akılda tutun. Son harf t olarak kalır; d ile biten hâl kaynak dildeki yazılıştan gelen bir etkidir.

“metod” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazım olan metod biçimi, kelimenin Fransızcadaki yazılışından ya da Türkçede sık görülen kelimelerle kurulan benzetmeden kaynaklanır. Fransızca méthode sözcüğünü okurken son hecenin sesi, kelimeyi yazarken yazıcıyı d harfine yöneltebilir. Ayrıca İngilizce method yazılışı da bu yanlışı destekleyen bir etki yapar.

Bazı kişiler sözcüğü duyduklarını yazdıklarında son ünsüzü d olarak algılar. Oysa Türkçede kelimenin sonundaki t sesi bu sözcükte korunmuş ve yerleşik yazım olarak kabul edilmiştir.

Metot ile örnek cümleler

• Bu deney için kullandığımız metot, bilim insanlarının yıllardır uyguladığı standart bir yoldur.
• Müşterilerimize sunduğumuz hizmette tek bir metotla ilerlemek yerine iki farklı yöntemi birlikte kullanıyoruz.
• Gazetenin haberinde ekonomistler, enflasyonla mücadelede izlenen metotların etkisini tartıştı.
• Öğretmen, matematik dersinde öğrencilerin kendi metotlarını geliştirmesini istedi.
• Romanın ilk bölümünde yazar, kahramanın olayları anlatış metodunu ustalıkla değiştiriyor.