Pastırma mı pastrama mı?

Pastırma neden böyle yazılır?

Pastırma kelimesinde yazım farkı, ünlü harfin doğru seçilmesi ve ı harfinin yerinde kullanılmasıyla ilgilidir. Türkçede ünlü uyumu, kelimedeki kalın ve ince ünlülerin birbirine uymasını ister; pastırmada ilk ünlü a, ikinci ünlü ı, üçüncü ünlü a’dır ve hepsi kalındır. Bu nedenle doğru biçim, sondaki ünlüye kadar bütün ünlüleri kalın tutan pastırma olur. Noktalı i ile noktasız ı arasındaki fark da yazımda belirleyicidir; kelimeyi “pastirma” diye yazmak hem ince i kullanımı hem de yanlış ünlü seçimi anlamına gelir.

Aynı harf ilkesi, ünlüleri ve ünsüzleri düzgün yazmayı gerektiren başka kelimelerde de geçerlidir. Örneğin “kır” ve “kırmızı” sözcüklerinde kalın ı, “pırasa” ve “kırpık” gibi kelimelerde de ı harfi yerini korur. Türkçede kelimenin ekleri de kökteki ünlüye göre seçilir; bu yüzden pastırma kelimesine eklenen ekler de kalın ünlülerle yazılır: pastırmalı, pastırmanın, pastırmadan.

Bu kelimenin ses yapısı, yabancı dillerdeki benzer kelimelerden farklıdır. Doğru yazımı belirlemek için kelimenin Türkçe ünlü düzenine uyduğunu kontrol etmek yeterlidir.

Pastırma nasıl akılda tutulur?

Pastırmayı tuzlayıp kurutulan etin adı olarak düşünün; kurutma sırasında ikinci heceye ı sesi eklendiği için kelime “pas-tır-ma” biçiminde kalın ünlülerle kalır. “Pastrama” ile karıştırırken, “pastırma”daki ikinci ünlünün düşmediğini hatırlamak yeterlidir.

“pastrama” yanlışı neden yapılıyor?

“Pastrama” ve “pastrami” biçimleri, kelimenin ses yapısının tam olarak duyulmamasından ve yabancı yazımların etkisinden doğar. Konuşmada ikinci hecedeki ı sesi çabuk geçiştirilebildiği için yazan kişi harfi atlayabilir ve “pastrama” gibi bir biçim kurabilir. Bu tür kısalma, ünlüyü ses olarak düşürmeye benzer bir hata yaratır ve kelimenin ritmini bozar.

“Pastrami” biçimi ise İngilizce kökenli yazılışın etkisiyle ortaya çıkar. Yabancı dillerde benzer adla bilinen bu yiyeceğin yazılışı Türkçe yazım kurallarına göre değerlendirilmemelidir. Kelimeyi bu dilden taşıyan kişi, Türkçe karşılığında da aynı harfleri kullanmaya meyledebilir.

“Pastirma” yazımı ise sadece noktalı i kullanımından kaynaklanır. Klavyede ı ve i harflerinin ayrı yerlerde bulunması bu hatayı sık yapmaya yol açar. Bu nedenle yazarken ı harfine özellikle dikkat etmek gerekir.

Pastırma ile karıştırılanlar

Pastırma ile karıştırılabilecek bir ayrım, Türkçede sık görülen “pastrama” ve “pastrami” biçimleridir; bunlar Türkçe sözlükte doğru karşılık değildir. Bu iki biçim ile pastırma arasındaki fark yalnızca yazılış değil, kelimenin hangi dilin yazım düzenine göre yazıldığıdır. Türkçe metinde kelimenin doğru biçimi pastırmadır.

Ayrıca “pastırma” ile aynı tür yiyecekleri anlatan sucuk, salam gibi kelimeler karıştırılmamalıdır; bunların her biri ayrı bir yiyecek adıdır ve yazımları birbirinden bağımsızdır.

Pastırma ile örnek cümleler

• Kahvaltıda ince dilimlenmiş pastırma ile birlikte domates ve biber servis ettik.
• Toplantıya gelen müşteriler, pastırmalı sandviçlerin fiyatını sordu.
• Eski yöntemle hazırlanan pastırmanın tuzu ve baharatı, uzun süre kuruduğu için çok belirgindir.
• Köyde kışın hazırlanan etlerin çoğu pastırmaya dönüştürülüp küçük kaplarda saklanırdı.
• Romanda ihtiyar adam, ailesine her sabah pastırmadan küçük bir kâse hazırlamayı alışkanlık hâline getirmişti.