Selamünaleyküm mü selamın aleyküm mü?

Selamünaleyküm neden böyle yazılır?

Selamünaleyküm, Arapça kökenli bir ifadedir. Kökü selāmun (selam, esenlik) ile ʿaleykum (üzerinize, size) sözcüklerinin birleşmesinden oluşur. Türkçeye geçerken iki sözcük tek bir ünlem hâlinde kaynaştığı için TDK bu biçimi bitişik ve Türkçe söyleyişe uygun yazar. Yabancı kökenli birçok ifade de benzer şekilde dilimize yerleşmiş ve kendi içinde bütünleşmiştir.

Yazımda dikkat edilmesi gereken nokta, Arapça aslındaki ses yapısının Türkçede ü ile karşılanmasıdır. Sözcüğün ikinci kısmında yer alan ü harfi, Arapçadaki uzun ünlü ile Türkçedeki yuvarlak ünlü arasındaki karşılığı gösterir. Bu nedenle selamun ya da selamın gibi ünlüsü değişmiş biçimler yazıma yansıdığında yanlış olur. Aynı mantık, Türkçeleşmiş başka dinî ifadelerde de benzer bir yazım eğilimi gösterir.

Sözcüğün ünlem olarak kullanıldığını ve tek bir ifade gibi işlediğini unutmamak gerekir. Aleyküm kısmını ayrı bir sözcük gibi yazmak, ifadenin anlamsal bütünlüğünü bozar. Cevap niteliğindeki ve aleyküm selam ifadesi ise pratikte sık duyulan bir karşılıktır; ancak bu karşılık ifadesinin kendi yazım durumu, ana sorgu olan selamünaleyküm biçiminden ayrı değerlendirilmelidir.

Selamünaleyküm nasıl akılda tutulur?

Selamünaleyküm'ü tek bir nefeste okuyarak bitişik yazdığınızı hatırlayın: ilk parçası selam, ikinci parçası ise aleyküm'dür ve aralarında ü sesi bulunur. Selamın ve selamun biçimlerinde ünlü aslından uzaklaşır, doğru biçimde ise selam ile aleyküm arasında ünlü bağlantısı korunur.

“selamın aleyküm” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazımların en yaygın nedeni, ifadeyi yazıldığı gibi değil duyulduğu gibi yazma eğilimidir. Konuşmada "selam ün aleyküm" gibi iki kısma ayrılarak söylendiği için kullanıcılar kelimeyi de böyle bölerek yazar. Bu durum selamın aleyküm ve selamun aleyküm gibi ayrık ve ünlüsü değişmiş biçimlerin ortaya çıkmasına yol açar.

İkinci neden, Arapça kaynaklı sözcüklerde ünlü değişimlerinin bilinmemesidir. Arapça aslına bakıldığında selam sözcüğünün son sesi değişmez, ancak kullanıcılar ekteki ünlüyü aslından farklı yazabilir. Bu da selamun veya selamın gibi tahmine dayalı biçimlerin türemesine neden olur.

Üçüncü neden, ifadenin yazılı kaynaklarda ve sosyal medyada farklı biçimlerde karşımıza çıkmasıdır. Yazım denetimi yapılmayan ortamlarda her yazar kendi kulağına göre bir biçim seçer ve bu biçimler zamanla çoğalır.

Selamünaleyküm ile karıştırılanlar

Selamünaleyküm ile karıştırılan en yakın ifade, aleyküm selam biçimindeki karşılıklı selamlaşmadır. Birinci kişi ifadesi selam verilirken kullanılırken, ikinci ifade bu selama verilen cevap olarak sık duyulur. İki ifade birlikte kullanılsa da birbirinin yazım biçimi değildir ve ayrı değerlendirilir.

Bir başka karışıklık, selam sözcüğünün tek başına kullanımıyla yapılır. Selam, "selam vermek" ya da "selam söylemek" gibi kalıplarda ayrı bir sözcük olarak yer alır. Selamünaleyküm ise bu kalıplardan farklı olarak tek bir ünlem ifadesi olduğu için bitişik yazılır.

Selamünaleyküm ile örnek cümleler

• Kapıdan girer girmez herkese yüksek sesle selamünaleyküm dedi.
• Toplantıya başlamadan önce ekibe selamünaleyküm diyerek söze girdi.
• Dedesi köy yolundan geçen komşularına her seferinde selamünaleyküm diye seslenirdi.
• Sınıfa giren öğretmen öğrencilerine selamünaleyküm deyip yoklamaya başladı.
• Haberde, cenaze namazına gelenlerin birbirlerine selamünaleyküm diyerek vedalaştığı anlatıldı.