Şezlong mu şezlon mu?

Şezlong neden böyle yazılır?

Şezlong, Fransızca chaise longue (kelime anlamıyla 'uzun sandalye') birleşiminden alınmış bir sözcüktür. Türkçeye geçerken Fransızca yazılışı olduğu gibi korunmamış, Türkçenin ses ve yazım düzenine uydurulmuştur. Bu uyarlamada iki yönü akılda tutmak gerekir: birincisi, Fransızca sonundaki sessiz ve ünlü harfler (özellikle -ue) yazılmaz; ikincisi, son hecedeki n sesi Türkçe ağızda ng olarak duyulduğu için kelime ng ile biter.

Benzer uyarlamalar Türkçede oldukça yaygındır. Fransızca kökenli şoför (chauffeur), abajur (abat-jour), bale (ballet) ve büro (bureau) sözcükleri de Türkçe yazım düzenine göre sadeleşmiş biçimleriyle sözlüğe girmiştir. Bu sözcüklerde yabancı yazılış değil, Türkçe söyleyişe uygun biçim esas alınır. Şezlong da aynı mantıkla değerlendirilir ve Fransızca yazılışına göre değil, TDK'nın kabul ettiği uyarlanmış biçime göre yazılır.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, yabancı kökenli sözcüklerin her zaman kendi dilindeki yazılışına sadık kalmadığıdır. Türkçede bu tür sözcüklerin yazımı çoğu zaman söyleyişi izler. Dolayısıyla şezlong'u yazarken Fransızca orijinalini hatırlamak yerine, Türkçe telaffuzdaki son sesin ng olduğunu aklınızda tutmanız yeterlidir.

Şezlong nasıl akılda tutulur?

Şezlong'u 'uzanmak için uzun koltuk' diye düşünün ve sonundaki ng'yi Fransızcadaki uzunluğun Türkçe sesi olarak hatırlayın. Kelimeyi sesli okuduğunuzda sondaki ng sesini duyuyorsanız yazılışı da ng olmalıdır.

“şezlon” yanlışı neden yapılıyor?

Şezlon biçiminin ortaya çıkmasının başlıca nedeni, sözcüğün sonundaki ng sesinin kulağa kısa ve düz bir n gibi gelmesidir. Konuşma dilinde ng sesi hızlı söylendiğinde n'ye yakın duyulabilir ve yazarken son harf kendiliğinden eksik kalır. Bunun yanında Fransızca chaise longue'un sonundaki -ue ekinin düşmesi de yazımı zorlaştırır; yazan kişi kelimeyi Fransızcadaki uzunluğundan bağımsız olarak tanıdığı için hangi harflerin kalacağını kestiremez.

İkinci neden, kelimenin gündelik konuşmada çoğu zaman yalnızca ses olarak öğrenilmesidir. Yazılı biçimini görmeden duyulan bir sözcüğü yazmaya çalışan kişi, benzer biçimli n ile biten sözcüklere göre tahmin yürütür. Bu da şezlon gibi bir biçimin ortaya çıkmasına yol açar.

Şezlong ile karıştırılanlar

Şezlong ile karıştırılan kelimelerden biri, aynı işlevde kullanılan ancak farklı bir yapıya sahip olan şezlong dışındaki uzanma mobilyalarıdır. Örneğin 'kanepe' oturmak ve uzanmak için kullanılan, sırtlık ve kollu büyük bir oturma yeridir; şezlong ise genellikle tek kişilik, eğimi ayarlanabilen ve üzerine uzanılan taşınabilir bir koltuktur. Bu iki sözcük anlam olarak yakın olsa da kullanım alanları ve yapıları ayrılır.

Ayrıca şezlon yazımı, Türkçedeki hiçbir düzgün sözcüğe karşılık gelmediği için bir anlam karışıklığı yaratmaz; yalnızca yazım hatasıdır. Bu nedenle şezlon ve şezlong arasında anlam farkı aramak gerekmez, doğru olan biçim şezlong'dur.

Şezlong ile örnek cümleler

• Yaz tatilinde sahilde şezlong kiralayıp kitabımı okumayı planlıyorum.
• Otel, havuz kenarındaki şezlongların sayısını bu hafta artırdı.
• Dedesi bahçedeki şezlonga uzanmış, güneşin batışını izliyordu.
• Ürünün tanıtım sayfasında, katlanabilen şezlong modelinin hafifliği vurgulanmıştır.
• Kadın, tatil köyünün ahşap şezlongunda sessizce uyuyakalmıştı.