Şifonyer mi şifoniyer mi?

Şifonyer neden böyle yazılır?

Türkçeye Fransızcadan geçen sözcüklerde yazımı belirleyen ölçüt, kaynak dildeki harflerin birebir aktarılması değil, sözcüğün Türkçede yerleşmiş ve TDK sözlüğünde kayıtlı biçimidir. Fransızca chiffonnier sözcüğü Türkçeye girerken hem sesler hem hece yapısı Türkçe söyleyişe göre uyarlanmış, sonuçta şifonyer biçimi yerleşmiştir. Fransızcadaki "ch" sesi Türkçede "ş" ile karşılanmış, son hecedeki "ier" kısmı ise Türkçede "yer" olarak okunup yazılmıştır.

Bu tür sözcüklerde kaynak yazılışı taklit etmek yerine Türkçedeki yerleşik biçime bağlı kalmak gerekir. Fransızcada çift ünsüz (ff, nn) ve sessiz bitişler bulunur; Türkçe yazımda ise bu dizilişler sadeleşir ve okunuşa uygun biçimde yazılır. Benzer biçimde, kaynak dildeki sesi Türkçede karşılayan başka Fransızca kökenli sözcükler de (örneğin şoför, kuaför gibi) kendi Türkçe yazımlarıyla kullanılır ve bu biçimler sözlükte esas alınır.

Bu nedenle yabancı kökenli bir sözcük yazarken önce kaynak dildeki yazılışa değil, TDK'nın kayıtlı biçimine bakmak gerekir. Sözcüğün Türkçe okunuşu ve yazımı birlikte düşünüldüğünde, şifonyer biçimi hem söyleyişe hem sözlük kaydına uygun olan doğru yazımdır.

Şifonyer nasıl akılda tutulur?

Sözcüğü hece hece okuyun: şi-fon-yer; ortadaki "y" sesi bir köprü görevi görür ve yazıda da yerini korur. Fransızca kökteki "chiffon" ile "-nier" sonunun ilişkisini hatırlamak da son hecenin "yer" olarak yazılmasını kolaylaştırır.

“şifoniyer” yanlışı neden yapılıyor?

Şifoniyer yanlışının temel nedeni, kelimenin Fransızca yazılışındaki "ier" sonunu ayrı bir ünlü olarak okuma alışkanlığıdır. Fransızca okunuşta son ses ince bir "i" ünlüsü ile "e" arasında duyulduğu için, Türkçe yazarken de bu ünlü fazladan yazılmaya çalışılır ve "şifoniyer" biçimi ortaya çıkar.

İkinci neden, "şifonyer" içindeki "y" harfinin telaffuzda zayıf duyulmasıdır. Konuşmada ara bir ses gibi geçen bu "y", yazıda unutulup yerine ünlü konduğunda ya da iki ünlü ayrı ayrı yazıldığında yanlış biçim oluşur. Üçüncü olarak, bazı kişiler sözcüğü Fransızca yazılışına yakın tutmaya çalıştığı için "şifonier" gibi biçimler de kullanır; bu da aynı yanlış okuma mantığından kaynaklanır.

Şifonyer ile karıştırılanlar

Şifonyer en çok komodin ile karıştırılır. İkisi de çekmeceli mobilyadır, ancak komodin genellikle yatak başında kullanılan küçük bir çekmeceli dolaptır; şifonyer ise çamaşır saklamak için kullanılan daha büyük bir mobilyadır. Komodin de Fransızcadan (commode) gelen ayrı bir sözcüktür ve kendi yazım biçimine sahiptir, dolayısıyla iki kelime birbirinin yazımı gibi kullanılmamalıdır.

Bir de gardırop ile şifonyer karıştırılabilir. Gardırop askılı giysiler için tasarlanmış, genellikle kapaklı büyük bir dolaptır; şifonyer ise çekmecelidir. Hangi sözcüğün seçileceği, mobilyanın çekmece mi yoksa askı bölümü mü olduğuna bakılarak belirlenir.

Şifonyer ile örnek cümleler

• Yatak odasındaki şifonyerin üst çekmecesinde yazlık çamaşırlarımızı saklıyoruz.
• Mobilya atölyesinin yeni koleksiyonunda ceviz kaplamalı iki şifonyer sergilendi.
• Taşınma gününde büyük şifonyeri merdivenden indirmek için komşulardan yardım istedik.
• Eski ahşap şifonyerler bugün antika pazarlarında oldukça yüksek fiyatlarla satılıyor.
• Mimar, küçük dairenin koridoruna dar bir şifonyer yerleştirilmesini önerdi.