Sinüzit mi sinüsit mi?

Sinüzit neden böyle yazılır?

Sinüzit, Fransızcadan Türkçeye geçmiş bir tıp terimidir ve yazımı yabancı kökenli sözcüklerin Türkçe yazım alışkanlığına göre belirlenmiştir. Fransızcadaki sinusite biçiminde sondaki -ite eki, Türkçede çoğu zaman -it olarak yazılır. Bu yüzden apandisit (appendicite), bronşit (bronchite) ve hepatit gibi tıp terimleri de aynı düzende yazılır.

Kelimenin ortasındaki s harfi, Fransızca telaffuzda iki ünlü arasında z gibi okunur. Türkçe yazımda bu ses, sinüzit biçiminde z harfiyle karşılanır. Burada akla gelen sinüsit biçimi ise bu sesi yansıtmadığı için yanlıştır. Sözcüğün yazımı, kökteki sesin Türkçe imlada nasıl karşılandığı dikkate alınarak düşünülmelidir.

Bu yazımı bilmek, sinüzitin çekimli biçimlerinde de işe yarar. Sinüzitli, sinüzitin ve sinüzitten gibi biçimlerde kök değişmez; yalnızca ekler eklenir. Kökün yazımı tek başına doğru olunca eklerle birlikte de tutarlı kalınır.

Sinüzit nasıl akılda tutulur?

Sinüzit sözcüğünde ortadaki ses z gibi okunur, bu yüzden z harfi kullanılır. Sondaki -it eki de apandisit ve bronşit gibi tıp terimlerindeki düzeni hatırlatır.

“sinüsit” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazım genellikle sözcüğün Fransızca telaffuzunun yanlış algılanmasından kaynaklanır. Sinüs kelimesini tanıyan birçok kişi, sinüzit sözcüğünü de sinüs köküyle ilişkilendirip sinüsit biçiminde yazabilir. Oysa bu tıp terimi sinüs sözcüğünden değil, Fransızca sinusite biçiminden gelir ve ortadaki sesi z olarak okunur.

Bir başka yanlış, sondaki -ite ekini Fransızcadaki gibi korumaktır. Türkçede bu ek çoğunlukla -it olarak yazıldığı için sinüzit doğru, sinüzite gibi biçimler ise yanlış olarak görülür. Bu eğilim, yabancı tıp terimlerinin yazımında sık karşılaşılan bir hatadır.

Üçüncü olarak, sözcüğü söylerken sesli okuyan kişiler s ile z arasındaki farkı duymakta zorlanabilir. Bu durumda yazım, konuşmadaki vurguya göre belirlenir ve sinüsit gibi biçimler ortaya çıkar.

Sinüzit ile karıştırılanlar

Sinüzit ile karıştırılan biçim sinüs sözcüğüdür. Sinüs, bir eğrinin trigonometrik değerini ve geometrik bir terimi karşılayan ayrı bir sözcüktür ve tıpta burun boşluklarıyla ilgili anlamı yoktur. Sinüzit ise burun çevresindeki kemik boşluklarında oluşan iltihabı anlatır.

İki sözcüğün kökleri benzer görünse de anlamları ve kökenleri farklıdır. Sinüs sözcüğü ayrı bir terimdir; sinüzit sözcüğünün doğru yazımı için sinüs biçimine bakmak yanıltıcı olabilir.

Sinüzit ile örnek cümleler

• Kış aylarında sinüzit şikâyetim sık sık tekrarlıyor.
• Doktor, sinüzitli hastalara buhar solumanın rahatlatıcı olabileceğini söyledi.
• Bu şirket, çalışanlarının sinüzit gibi mevsimsel rahatsızlıklarına karşı ek sigorta sunuyor.
• Haberde, sinüzitin tedavisinde yanlış ilaç kullanımının risk oluşturabileceği belirtildi.
• Hastalığın geçmesiyle birlikte sinüzitten kurtulan öğrenci yeniden derslerine döndü.