Müddet mi müdet mi?

Müddet neden böyle yazılır?

Müddet, Arapça muddet sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir isimdir ve bir işin, durumun ya da hakkın sürdüğü belirli zaman aralığını anlatır. Türkçe yazımda Arapça kökenli sözcüklerde kökteki ikizleşme çoğu zaman korunur. Bu yüzden “müddet”in ortasındaki iki d harfi, sesletimde tek bir d gibi duyulsa bile yazımda aynen tutulur. Aynı ilke başka sözcüklerde de görülür: “şiddet” ve “ümmet” kelimelerinde de kökteki ikizleşme yazıya yansımıştır.

Bu kuralı akılda tutmak için şunu bilmek yeterlidir: Türkçedeki bazı Arapça kökenli sözcüklerde ikizleşme, sözcüğün kökünün bir parçasıdır ve kendiliğinden düşürülmez. Bu sebeple “müdet” biçimi, kökü tanımayan bir sadeleştirmedir ve TDK yazımında kabul görmez. Sözcüğe ek getirildiğinde de iki d korunur; örneğin “müddeti”, “müddetin”, “müddetince” biçimleri aynı yazımı taşır.

Kısaca, müddet sözcüğünde kökteki ikizleşme yazılı biçimin ayrılmaz parçasıdır. Okurken ya da yazarken tek d’ye indirgemek, sözcüğü kökünden koparan bir yazım hatasıdır.

Müddet nasıl akılda tutulur?

Müddet, Arapça ‘m-d-d’ kökünden gelir ve kökteki ikizleşme yazıya da yansır; bu yüzden iki d harfi sözcüğün parçasıdır. Sesi dinlerken ortadaki d’yi tek bırakmamak için sözcüğü ‘müd-det’ diye hece hece ayırarak yazmayı deneyebilirsiniz.

“müdet” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazım olan “müdet”, büyük olasılıkla söyleyişteki kısalma ve yabancı kökenli sözcüklerdeki ikizleşmenin her zaman yazıya yansıtılmadığı yönündeki yanlış genellemeden doğar. Konuşmada “müddet” kelimesindeki iki d harfi belirgin biçimde ayrılmadığından, birçok kişi tek d yazmayı doğal bulur.

Bir diğer etken, benzer kalıplardaki sözcüklerin yazımının karıştırılmasıdır. Türkçede sık kullanılan bazı kelimelerde ikizleşme yoktur; bu nedenle okuyucu, Arapça kökenli bir sözcükte de aynı sadeleşmeyi beklediğinde “müdet” gibi bir biçim ortaya çıkar.

Bu hatayı azaltmanın yolu, sözcüğün kökenini ve yazılı biçimini birlikte hatırlamaktır. Kökenine bakıldığında iki d’nin neden var olduğu anlaşılır ve yanlış yazım kendiliğinden fark edilir hâle gelir.

Müddet ile örnek cümleler

• Kiralık dairenin kira sözleşmesinin müddeti bu yıl sonunda dolacak.
• Yeni projenin tamamlanması için verilen müddet, ekip açısından oldukça dardı.
• Garanti müddeti içinde cihazın arızası ücretsiz giderildi.
• Sınav sonuçlarının açıklanması için tanınan müddet on beş gündür.
• Yolcu, vizesinin müddetince ülkede kalabileceğini öğrendi.