Hakkında mı hakkinda mı?

Hakkında neden böyle yazılır?

Hakkında, "ilgili olarak" anlamını taşıyan bir edattır ve cümlede bağlandığı sözcükten ayrı yazılır: "Bu konu hakkında konuştuk.", "Onun hakkında hiçbir şey bilmiyorum." Bu yüzden bitişik yazım değil, ayrı yazım kuralı geçerlidir. Türkçede edatlar, bağladıkları isim, zamir ya da isim tamlaması ile ayrı bir sözcük olarak yazılır; "için", "ile", "göre", "dair" da bu gruptadır.

Sözcüğün asıl zorluğu harflerindedir. Kökü Arapça kökenli "hak" sözcüğüdür ve yazımda çift k korunur: hakk-. Bu nedenle "hakında" biçimi tek k ile yazıldığı için yanlıştır. Son hecedeki ünlü ise kalın sıradadır; "-ında" biçimi kalın ünlü uyumuna uyar, bu yüzden "hakkinda" biçimindeki ince i yazımı da yanlıştır.

Aynı harf özelliklerini taşıyan başka sözcüklerde de benzer dikkat gerekir. Örneğin "hak" kökünden türeyen "hakkı" (iyelik ekli ad) ve "hakkındaki" (sıfat görevinde kullanılan biçim) da çift k ile yazılır. Ancak "hakkında" edatının kendisi ekle türetilmemiş, bağımsız bir edat olduğu için ayrı yazılır.

Hakkında nasıl akılda tutulur?

Sözcüğün kökü "hak"tır; "hak" sözcüğü kökünde k'yi iki kez taşıdığı için "hakkında" da çift k ile yazılır. Son hecedeki ünlü ise kalın ı olduğundan "hakkında" kalın okunur; ince "hakkinda" biçimi bu uyumu bozar.

“hakkinda” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazımların en önemli nedeni söyleyişteki çift k sesinin ve son hecedeki ünlünün yazıya yansımamasıdır. Kelimeyi konuşurken k sesi belirgin biçimde uzatıldığı için yazarken tek k yazmak kolay görünür; bu da "hakında" yazımına yol açar.

İkinci yanlış olan "hakkinda" biçimi, son hecenin ince ünlü gibi duyulmasından kaynaklanır. Birçok kişi "-inda" biçimini doğal bulur, çünkü günlük konuşmada sık kullanılan "-de", "-den" gibi eklerin sesleri ince sıralıdır. Oysa bu sözcükte son hecenin ünlüsü kalın ı'dır ve ünlü uyumu buna göre belirlenir.

Bir de dış etki vardır: yazılı metinlerde "hakkında" yerine "ile ilgili" veya "dair" gibi eşanlamlılar kullanıldığında yazım dikkatle düşünülmez ve yanlış biçim yayılabilir.

Hakkında ile karıştırılanlar

Hakkında ile karıştırılan en yaygın biçim "hakkı"dır. "Hakkı" sözcüğü "hak" kelimesinin iyelik eki almış hâlidir ve "bu onun hakkı" gibi anlam verir; "hakkında" edatı ise "konu hakkında" biçiminde bir şeyin ilgili olduğunu bildirir. İki sözcük aynı kökü paylaşır ama görevleri ve yazılışları farklıdır.

Bir başka karışıklık da "hakkındaki" biçimindedir. "Hakkında" sözcüğüne "-ki" eki gelince sıfat görevinde kullanılır: "Hakkındaki iddia doğru değil." Bu biçimde de çift k ve kalın ı korunur; yalnızca cümledeki görevi değişmiştir.

Hakkında ile örnek cümleler

• Bu proje hakkında detaylı bir rapor hazırlamanızı rica ediyorum.
• Dün akşam annemle yeni taşındığımız mahalle hakkında uzun uzun konuştuk.
• Bakanlık, yapılan yeni düzenleme hakkında kamuoyunu bilgilendirdi.
• Öğretmenimiz, tarih dersinde Osmanlı'nın kuruluş dönemi hakkında bir sunum istedi.
• Ahmet bir sabah uyandığında kendi hakkında hiçbir şey hatırlamıyordu, sadece yağmurun sesini duyuyordu.