Jüri mi jury mu?

Jüri neden böyle yazılır?

Jüri, Fransızca jury sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Yabancı kökenli sözcükler Türkçeye girerken Türkçenin ses ve yazım düzenine uyarlanır. Fransızcadaki y sesi Türkçede ü ile karşılanır, çünkü Türkçede bu ses bulunmaz ve Türkçenin yuvarlak ünlüleri (ö, ü) bu tür uyarlamalarda sık görülür.

Aynı yazım mantığı başka sözcüklerde de geçerlidir. Fransızca bureau sözcüğü Türkçede büro, gelée sözcüğü jöle olarak yazılır. Bu sözcüklerde de yabancı kelimenin yazılışı değil, Türkçedeki karşılık ses birimi esas alınır. Yani Fransızca yazılışa sadık kalarak jury yazmak, sözcüğün Türkçedeki resmi biçimini değiştirmez.

Bu nedenle jüri sözcüğünün doğru biçimi, Türkçe ses düzenine uygun olan ü harfli yazılıştır. Sözcüğü sözlükte ya da yazılı metinlerde ararken de bu biçim esas alınır.

Jüri nasıl akılda tutulur?

Sözcüğü yavaşça söyleyin: ilk hecede dudaklar yuvarlanır (jü), bu yüzden yazılışta ü harfi bulunur. Fransızca jury kaynağını hatırlamak yeterlidir; Türkçede o y sesinin yerine ü gelir.

“jury” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazımın en önemli nedeni sözcüğün kaynağının Fransızca olmasıdır. Kişi kelimeyi kaynağındaki gibi tanıdığı için jury biçimini kullanabilir. Özellikle İngilizce kaynaklı metinlerde ya da haberlerde bu yazılış gözle görülür biçimde karşımıza çıkar, bu da yabancı yazılışın yerleşmesine yol açar.

İkinci neden klavye alışkanlığıdır. Türkçe klavyede ü harfine ulaşmak için ek adım gerekmediğinde yazım hızlanır, ancak yabancı klavye düzeninde çalışan kullanıcılar ü harfini yazmayı atlayıp juri biçimine kayabilir. Bu biçim de Türkçe yazımda kabul edilmez.

Üçüncü neden ise sözcüğün ses yapısıdır. Ağızda jüri söylenirken ilk hecedeki dudak yuvarlanması ü ile kendini gösterir. Yazarken bu sesi unutup i ya da u harfi kullanmak, söyleyişi yanlış yansıtan bir yazılışa yol açar.

Jüri ile örnek cümleler

• Yarışmanın jüri üyeleri final gecesinde dereceleri açıkladı.
• Müdür, proje sunumunu değerlendirecek jüriyi toplantı odasına çağırdı.
• Haberde, davadaki jürinin kararının önümüzdeki hafta açıklanacağı belirtildi.
• Öğrenciler, tez savunmasında jüri karşısında on beş dakika boyunca konuşacak.
• Şiirinde jürinin sessizliğini, uzun bir bekleyişin ağır gölgesi gibi anlatıyordu.