Şükretmek mi şükür etmek mi?

Şükretmek neden böyle yazılır?

Şükretmek, Arapça kökenli şükr sözcüğü ile Türkçe etmek fiilinin birleşmesinden oluşan bir fiildir. TDK sözlüğünde bu yapı tek bir madde başı olarak yer aldığı için iki parça bitişik yazılır ve « şükür etmek » biçimi kabul edilmez.

Burada önemli bir ayrım vardır: Türkçede isim + etmek kalıbında kurulan birçok fiil ayrı yazılır. Örneğin « teşekkür etmek », « kabul etmek » ve « dikkat etmek » ayrı yazılır. Şükretmek ise bu genel alışkanlıktan ayrılan, sözlükte bütünleşmiş bir fiildir; bu nedenle onu başka benzer ifadelerle aynı kalıba göre yazmak yanlış olur.

Yazımı kesinleştirmek için kelimeyi TDK sözlüğünde madde başı olarak aramak en güvenilir yoldur. Kelimenin çekimli biçimleri de bu bitişik kalıpla kurulur: şükrediyorum, şükrettik, şükretti gibi.

Şükretmek nasıl akılda tutulur?

Şükretmek kelimesini « şükür » ve « etmek » parçalarına ayırıp hayal edin; bu iki parça tek bir fiil olarak birleşmiştir. « Şükür » isim, « şükretmek » fiildir; fiil olduğu için sonunda -mek eki vardır ve bu ek, kelimenin bütün olduğunu hatırlatır.

“şükür etmek” yanlışı neden yapılıyor?

« Şükür etmek » biçiminin ortaya çıkmasının başlıca nedeni, şükür sözcüğünün tek başına çok sık kullanılması ve « teşekkür etmek » gibi ayrı yazılan birçok ifadeyle karışmasıdır. Kişi, « şükür » isminin yanına « etmek » yardımcı fiilini ekleyince kelimeyi doğal bir ayrı kullanım gibi algılar.

Bir başka neden de Arapça kökenli şükr ile Türkçe etmek arasındaki sınırın duyulmasıdır. Söyleyişte iki parça ayrı duyulduğu için yazıya da ayrı aktarılır. Oysa yazım, sözcüğün sözlükteki bütünleşmiş kullanımına göre belirlenir.

Şükretmek ile karıştırılanlar

Şükür ve şükran isimleri ile şükretmek fiili karıştırılabilir. « Şükür » Tanrı'ya ya da birine duyulan minnetin kendisini anlatan isimdir ve « Elhamdülillah, şükür » gibi kullanılır. « Şükran » ise minnet ve teşekkür anlamındaki başka bir isimdir ve « şükranlarımı sunarım » gibi kurulur.

Bu üç sözcük aynı kökten gelmesine rağmen görevleri farklıdır: şükür ve şükran isim, şükretmek fiildir. Fiil kullanımını isimle karıştırmamak için cümlede eylemin yapılıp yapılmadığına bakmak yeterlidir.

Şükretmek ile örnek cümleler

• Bu imkânlar için Tanrı'ya şükretmek hepimizin borcudur.
• Ekip arkadaşlarıma emeklerinden dolayı içtenlikle şükretmek istiyorum.
• Yönetim kurulu, bağışçıların desteğine şükretmek amacıyla bir tören düzenledi.
• Öğretmen öğrencilerine, sınıfın bu başarılı dönemine şükretmek gerektiğini hatırlattı.
• Yaşlı annesi, kendisine sunulan her küçük iyiliğe şükretmek konusunda çok titizdi.