Fıkra mı fikra mı?
Doğru yazım fıkra’dır; kelimenin ilk hecesindeki ünlü noktasız ı ile yazılır, fikra yanlış bir yazımdır. Arapça kökenli bu sözcük, nükteli kısa hikâye ya da kanun maddesinin satır başlarıyla ayrılan bölümü anlamına gelir.
Fıkra ne demek?
- isim Kısa ve özlü anlatımı olan, nükteli, güldürücü hikâyecik.
Nasrettin Hoca'nın hemen bütün fıkraları insanla vicdan arasındaki münasebete ilişkindir.
- isim Kanun maddelerinin kendi içlerinde satır başlarıyla ayrıldıkları ufak bölümlerden her biri.
Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayınların izin sistemine bağlanmasına engel değildir.
Kaynak: TDK Güncel Türkçe Sözlük · Son güncelleme:
- Doğru yazım
- fıkra
- Yanlış yazım
- fikra
- Yazılış
- Bitişik / tek kelime
- Sözcük türü
- isim
- Köken
- Arapça fiḳra
- Söylenişi
- fıkra
Fıkra neden böyle yazılır?
Fıkra, Arapça fiḳra kökünden Türkçeye geçmiş bir sözcüktür ve Türkçenin yazım düzenine göre yazılır. Kelimenin ilk hecesindeki ünlü, Türkçede düz ve kapalı bir ı sesidir; bu yüzden yazımda noktasız ı kullanılır. Arapçadaki ḳ sesi Türkçede k ile karşılanmış, ünlüler ise Türkçenin söyleyişine göre yerleşmiştir.
Türkçeye yerleşmiş Arapça kökenli sözcüklerde ilk hecedeki kapalı ünlüyü ı ile yazmak yaygındır. Aynı yapıya sahip örnekler arasında kısmet ve hırs sayılabilir; bu kelimelerde de söyleyişteki kapalı ünlü noktasız ı ile gösterilir. Yabancı kökenli bir sözcüğün yazımını öğrenirken kökene ve söyleyişe birlikte bakmak, ı/i ayrımında en güvenilir yoldur.
Fıkra kelimesinin iki anlamı da aynı yazımı taşır. Nükteli hikâyecik ve kanun maddesinin bölümü ayrı konular olsa da yazım bakımından değişmez. Kanun metinlerinde bu maddenin ikinci fıkrası gibi kullanımlar sık görülür.
Fıkra nasıl akılda tutulur?
Fıkra’yı fikir’den ayırmak için düşünceyi anlatan fikir’in noktalı i ile, güldüren kısa hikâye olan fıkra’nın ise noktasız ı ile yazıldığını hatırlayabilirsiniz. Kelimeyi sesli okurken ilk hecedeki kısa ve kapalı ı sesine dikkat etmek de yazımı kolaylaştırır.
“fikra” yanlışı neden yapılıyor?
Yanlış yazım fikra, çoğunlukla ses benzerliğinden kaynaklanır. Kelimenin ilk hecesindeki ünlü, bazı konuşurlar için dar ve ön bir ı yerine i’ye yakın duyulabilir; bu yüzden yazarken noktalı i tercih edilir.
Ayrıca Türkçede çok kullanılan fikir sözcüğü bu hatayı tetikler. İki kelime de Arapça kökenlidir ve fikir, fikr kökünden gelir; ancak fikir ile fıkra hem anlam hem yazım bakımından ayrılır. Göz önündeki benzerlik, yazarken yanlış harfin seçilmesine yol açar.
Yabancı kökenli kelimelerdeki ı/i ayrımı günlük yazışmada dikkat edilmediğinde kalıcı bir alışkanlık hâline gelebilir. Bu yüzden kelimeyi bir kez doğru yazmak, sonraki kullanımlarda da hatayı önler.
Fıkra ile karıştırılanlar
Fikir (düşünce, görüş) ile fıkra en çok karıştırılan çiftlerdendir. Bu fikri çok beğendim cümlesinde söz konusu olan bir düşüncedir; dün duyduğum bir fıkrayı anlatayım cümlesinde ise güldüren kısa bir hikâye kastedilir. Yazım farkı yalnızca bir harfte olsa da anlam tamamen değişir.
Fıkra kanun bağlamında da kullanılır; örneğin anayasanın bir maddesinin üçüncü fıkrası ifadesinde kastedilen, maddenin satır başlarıyla ayrılmış bir bölümüdür. Bu anlamda yazım aynıdır, yalnızca bağlam farklıdır ve cümlenin geri kalanından anlaşılır.
Fıkra ile örnek cümleler
- Arkadaşım dün akşam duyduğu kısa bir fıkrayı herkese anlattı ve salon kahkahaya boğuldu.
- Sözleşmenin dördüncü maddesinin ikinci fıkrasında ödeme takvimi açıkça belirtilmiştir.
- Gazetenin mizah sayfasında her hafta yeni bir fıkra yayımlanıyor ve okurlar bunları büyük ilgiyle takip ediyor.
- Öğretmen, öğrencilerin düşünce gücünü geliştirmek için Nasreddin Hoca fıkralarından birini sınıfta okudu.
- Kış akşamlarında büyükannem, çocukluğumuzdan kalma eski fıkraları anlatırdı ve odada hep sıcak bir hava olurdu.
Fıkra hakkında sık sorulanlar
Fıkra mı fikra mı?
Doğru yazım “fıkra” biçimindedir. “fikra” yazımı yanlıştır; Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’te kelime “fıkra” olarak yer alır.
Fıkra nasıl yazılır?
Fıkra kelimesi “fıkra” şeklinde yazılır. İlgili kural: Harf Hatası Yapılan Kelimeler.
Fıkra ne demek?
Fıkra: 1. Kısa ve özlü anlatımı olan, nükteli, güldürücü hikâyecik. 2. Kanun maddelerinin kendi içlerinde satır başlarıyla ayrıldıkları ufak bölümlerden her biri.
Fıkra kelimesinin kökeni nedir?
Fıkra kelimesinin kökeni: Arapça fiḳra.
Fıkra kelimesinin çoğul ve ekli hâlleri nasıl yazılır?
Çoğul hâli fıkralar biçimindedir. İyelik ve hâl ekleriyle fıkrası, fıkraya gibi yazılır; sözcüğün ünlüsü ek alırken değişmez.
Fıkra kelimesi büyük harfle nasıl yazılır?
Cümle başında ya da bir başlıkta ilk harf büyük yazılır: Fıkra. Tümüyle büyük harfle yazıldığında ı harfinin karşılığı noktasız I’dır: FIKRA.
Fıkra ile anekdot arasında fark var mı?
İkisi de kısa ve akılda kalıcı anlatılar olsa da anekdot genellikle gerçek bir olaya ya da tanınmış bir kişiye dayanır. Fıkra ise kurgusal ve nükteli olabilir.
Kanun maddesindeki fıkra ne anlama gelir?
Bir kanun maddesinin içinde satır başlarıyla ayrılmış her bir bölüm fıkra olarak adlandırılır. Maddenin birinci, ikinci fıkrası gibi numaralandırılarak anılır.
Bunlar da sık karıştırılıyor
Metninizde başka yanlış var mı?
Yazınızı yapıştırın, bilinen yanlış yazımları işaretleyelim.
Metin denetleyiciyi aç →