Halletmek mi hal etmek mi?
Doğru yazım halletmek'tir; 'hal etmek' biçimi yanlıştır. Bu fiil, güç görünen bir sorunu çözmek ya da bir işi sonuca bağlamak anlamına gelir.
Halletmek ne demek?
- -i Güç görünen bir olay veya duruma çözüm yolu bulmak.
Bir arkadaşa, sinema işlerinden anlayan bir arkadaşa bu konuşmayı anlattığım zaman o muammayı halletti.
- -i Yoluna koymak, olumlu sonuca bağlamak.
Bakınız, tesadüf bunu ne kadar güzel düşünüp halletti.
- -i Bir cismi bir sıvı içinde eritmek.
- -i Cinsel ilişki kurmak.
- -i Bir yemeği yenecek duruma getirmek.
Kaynak: TDK Güncel Türkçe Sözlük · Son güncelleme:
- Doğru yazım
- halletmek
- Yanlış yazım
- hal etmek
- Yazılış
- Bitişik / tek kelime
- Sözcük türü
- -i
- Köken
- Arapça + Türkçe ḥall + etmek
- Söylenişi
- ha'lletmek
Halletmek neden böyle yazılır?
Türkçede 'etmek' yardımcı fiili çoğu zaman ayrı yazılır: 'ziyaret etmek', 'tercih etmek', 'kabul etmek' gibi birleşik fiillerde önceki sözcük bağımsız kalır ve 'etmek' ayrı durur. Halletmek ise bu genel alışkanlığın dışına çıkar; Arapça kökenli 'hal' (ḥall, çözme, çözüm) ile 'etmek' birleşerek tek bir fiil olarak kalıplaşmıştır ve TDK bu yapıyı bitişik yazar.
Kalıplaşmış bir fiil olduğu için kökü ve ekleri de tek parça hâlinde işler. Fiilin çekimlerinde 'hallet-' kökü korunur: halletti, hallediyor, halledeceğiz, halledilmesi. Bu çekimlerin hiçbirinde 'hal' ile 'et-' arasına boşluk girmez. Aynı mantıkla yazılan ve tek sözcük hâline gelmiş fiiller arasında 'hallolmak' da vardır; o da 'hal' kökünden türemiş ve bitişik yazılır.
Bu yüzden yazım kuralı şöyle özetlenebilir: kelime anlamı bakımından 'hal' ile 'etmek' ayrı ayrı düşünülse bile, bu birleşik yapı TDK'da tek bir sözcük olarak kayıtlıdır. Sözcük kendi içinde bütünlük kazandığı için boşlukla ayrılmaz.
Halletmek nasıl akılda tutulur?
Halletmek'i 'hal' (durum) ile 'etmek' birleşmesi değil, Arapça ḥall (çözüm) köküyle düşünün: sorunu çözüm durumuna getirmek. 'Hallolmak' ve 'halli' gibi sözcükler de aynı çözüm anlamına dayanır; bu yüzden hepsini bitişik akılda tutun.
“hal etmek” yanlışı neden yapılıyor?
Yanlış yazımın en önemli nedeni 'hal' sözcüğünün Türkçede bağımsız olarak çok kullanılmasıdır. 'Hal' tek başına 'durum, vaziyet' anlamına gelir ('hal hatır', 'ne hal var'); bu yüzden kullanıcı 'hal etmek' yazarak 'durumu etmek' gibi bir yapı kurduğunu düşünür.
İkinci neden, Arapça kökenin çoğu kişi tarafından fark edilmemesidir. Kökeni bilinmeyen bir sözcük, Türkçe kelimelerle kurulmuş bir birleşik fiil gibi algılanır ve 'etmek' ile ayrı yazılır. Oysa 'ḥall' kökünün Türkçeye 'hal' biçiminde girmiş ve 'etmek' ile tek sözcük olarak kalıplaşmış olması, bu yazımı bitişik kılar.
Üçüncü neden konuşma dilindeki hızlı yazımdır. 'Halletmek' sözcüğünde 'll' ve 'et' hecelerinin art arda gelmesi, yazarken boşluk bırakma eğilimini artırır; özellikle 'hal etmek' gibi tanıdık görünen iki sözcük göz önünde olduğunda bu ayrım kolay yapılır.
Halletmek ile karıştırılanlar
Halletmek ile sık karıştırılan iki yapı vardır. Birincisi 'hal' sözcüğünün kendi başına kullanıldığı durumlardır: 'Ne hal var?' ya da 'hal ve gidişat' gibi kullanımlarda 'hal' bağımsız bir isimdir ve 'etmek' fiiliyle birleşmez.
İkincisi 'hallolmak' fiilidir. Halletmek bir kişinin bir sorunu çözmesini anlatırken, hallolmak sorunun kendiliğinden çözülmesini anlatır: 'Sorun hallolmuş' ile 'Sorunu halletti' cümleleri aynı olayı farklı bir öznenin gözünden anlatır. Her ikisi de bitişik yazılır ve birbirine karıştırılmamalıdır.
Halletmek ile örnek cümleler
- Dün akşam ev arkadaşımla konuşup kira ödemesi sorununu halletmek için birlikte bir plan yaptık.
- Müşteri şikâyetini en kısa sürede halletmek, ekibimizin bu hafta öncelikli hedefidir.
- Belediye, yağmur sonrası yolda biriken molozları halletmek için iki ekibi sahaya gönderdi.
- Öğretmen, öğrencilerin matematik sorularındaki takılmalarını halletmek amacıyla ek ders düzenledi.
- Kapının önünde bıraktığı düğümleri halletmek zorunda kalan adam, sabaha kadar gözünü kırpmadı.
Halletmek hakkında sık sorulanlar
Halletmek mi hal etmek mi?
Doğru yazım “halletmek” biçimindedir. “hal etmek” yazımı yanlıştır; Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’te kelime “halletmek” olarak yer alır.
Halletmek nasıl yazılır?
Halletmek kelimesi “halletmek” şeklinde yazılır. İlgili kural: Ses Olayları ve Yanlış Yazımlar.
Halletmek ne demek?
Halletmek: 1. Güç görünen bir olay veya duruma çözüm yolu bulmak. 2. Yoluna koymak, olumlu sonuca bağlamak. 3. Bir cismi bir sıvı içinde eritmek. 4. Cinsel ilişki kurmak. 5. Bir yemeği yenecek duruma getirmek.
Halletmek kelimesinin kökeni nedir?
Halletmek kelimesinin kökeni: Arapça + Türkçe ḥall + etmek.
Halletmek fiilinin ekli hâlleri nasıl yazılır?
Ekler kökün bitişiğine gelir ve sözcük bütünlüğünü korur: halletti, hallediyor, halledilmesi, hallederiz. Ekli hâlde de 'hal' ile 'et-' arasına boşluk konmaz.
Halletmek cümle başında nasıl yazılır?
Cümle başında ilk harf büyük yazılır: 'Halletmek için zamana ihtiyaç var.' Cümle ortasında küçük harfle yazılır.
Halletmek ile hallolmak arasındaki fark nedir?
Halletmek bir kişinin bir sorunu çözmesini anlatır; hallolmak ise sorunun kendiliğinden çözülmesini ifade eder. Bu iki fiil bitişik yazılır ve anlam farkı cümlenin öznesine göre belirlenir.
Halletmek yerine kullanılabilecek eş anlamlı kelimeler nelerdir?
Çözmek, çözüm bulmak ve sonuca bağlamak bu anlama yakın sözcüklerdir. Bağlama göre 'düzeltmek' ya da 'yoluna koymak' da kullanılabilir.
Bunlar da sık karıştırılıyor
Metninizde başka yanlış var mı?
Yazınızı yapıştırın, bilinen yanlış yazımları işaretleyelim.
Metin denetleyiciyi aç →