Zikretmek mi zikir etmek mi?
Doğru yazım zikretmektir; kelime bitişik yazılır, "zikir etmek" biçimi ise yanlıştır. Fiil, birinin adını söylemek ya da okunması âdet olan bir duayı tekrarlamak anlamlarında kullanılır.
Zikretmek ne demek?
- -i Adını söylemek, sözünü söylemek.
Ondan sonra şimdi söyleyeceğim noktalara ait malumat ve fikirlerini birinci mesele olarak zikrettiler.
- -i Okunması âdet olan duaları ve Kur'an ayetlerini sürekli tekrarlamak.
Geceleri Hüsnü'nün evinde toplanır, zikreder, evrat çekerlermiş.
Kaynak: TDK Güncel Türkçe Sözlük · Son güncelleme:
- Doğru yazım
- zikretmek
- Yanlış yazım
- zikir etmek
- Yazılış
- Bitişik / tek kelime
- Sözcük türü
- -i
- Köken
- Arapça + Türkçe ẕikr + etmek
- Söylenişi
- zi'kretmek
Zikretmek neden böyle yazılır?
Türkçede Arapça kökenli bir isim ile "etmek" yardımcı fiilinin birleşmesiyle oluşan birçok fiil, sözlükte tek madde olarak yer alır ve bitişik yazılır. Bu durumda "zikir" ismi "etmek" ile yan yana geldiğinde ayrı bir kelime gibi görünse de, anlamı birlikte tek bir eylemi karşılar. Bu yüzden "zikretmek" tek kelime olarak yazılır.
Bitişik yazım her zaman kesin bir kural değildir. "Teşekkür etmek" ya da "yardım etmek" gibi kalıplar ayrı yazılmayı sürdürür; "bahsetmek" ise bitişik yazılır. Bu nedenle benzer bir kalıbı gördüğünüzde kendi sezginize güvenmek yerine sözlük maddesine bakmak gerekir. "Zikretmek" sözlükte bitişik madde olarak bulunduğu için yazım burada netleşir.
Kelimenin fiil olarak kullanılması da yazımı etkiler. Geçişli bir fiil olduğu için nesnesi belirtilirken çoğunlukla "adını zikretmek", "ismini zikretmek" gibi bir yapı kurulur. Çekimlerde kök kendi hâlini korur: "zikrettim", "zikretti", "zikredecek" gibi biçimler bu bitişik fiilin ailesidir.
Zikretmek nasıl akılda tutulur?
"Zikretmek", "zikir" isminin fiilleşmiş biçimidir; kelimeyi okurken "zikr-et-mek" sesleri tek bir akışta bağlanır. Yazarken "zikir"in "etmek"e ek olduğunu değil, "zikretmek"in kendi başına bir fiil olduğunu hatırlayın.
“zikir etmek” yanlışı neden yapılıyor?
Yanlış yazım genellikle "zikir" kelimesinin bağımsız bir isim olarak tanınmasından kaynaklanır. Konuşma dilinde "zikir çekmek" ya da "zikir yapmak" gibi ayrı kullanımlar sık duyulduğu için, "etmek" ile birleşen biçimin de ayrı yazılacağı düşünülür.
Bir başka neden, "dua etmek", "tavsiye etmek" gibi kalıplardan yapılan benzetmedir. Bu tür kalıplarda isim ve "etmek" ayrı yazıldığı için, "zikir" ile "etmek" de aynı şekilde yazılmak istenir. Oysa "zikretmek" sözlükte ayrı bir fiil olarak yer almaktadır.
Kelimenin dinî bir bağlamda geçmesi de yanlışı artırır. Zikrin tekrar anlamı taşıması, "zikir etmek" yazımını tekrarlayan bir eylem gibi göstermekte, bu da iki kelimeyi birlikte yazma eğilimini güçlendirmektedir.
Zikretmek ile karıştırılanlar
En sık karışan biçim "zikir" isim olarak ve "zikir çekmek" ya da "zikir yapmak" kalıplarıdır. "Zikir" bir isim olduğu için "Sabahları zikir çekerdi" cümlesinde tek başına durur ve fiil yerine geçmez; fiil gerektiğinde "zikretmek" kullanılır. Örneğin "Adını zikretmeden geçti" cümlesi, "zikir" değil fiil kullanımının doğru olduğunu gösterir.
Bir başka karışıklık, "anmak" ve "söz etmek" gibi eş anlamlı ifadelerle yapılır. "Zikretmek" daha çok resmî ya da dinî bağlamda, bir adı açıkça dile getirmek anlamında tercih edilir; "anmak" ise daha geniş ve günlük kullanıma uygundur. Anlamı yakın olsa da kelimelerin yazımı ve kullanım alanı farklıdır.
Zikretmek ile örnek cümleler
- Arkadaşım sohbette hocasının adını sık sık zikretmekten çekinmiyordu.
- Raporun giriş bölümünde proje ekibinin katkılarını ayrı ayrı zikretmek uygun olacaktır.
- Bakan açıklamasında yeni yasa tasarısının adını zikretmeden konuyu kısaca geçti.
- Ödevde kullanılan her kaynağı kaynakçada eksiksiz zikretmek gerekir.
- Şair, şiirinde sevdiği şehrin adını bir kez bile zikretmemişti.
Zikretmek hakkında sık sorulanlar
Zikretmek mi zikir etmek mi?
Doğru yazım “zikretmek” biçimindedir. “zikir etmek” yazımı yanlıştır; Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’te kelime “zikretmek” olarak yer alır.
Zikretmek nasıl yazılır?
Zikretmek kelimesi “zikretmek” şeklinde yazılır. İlgili kural: Ses Olayları ve Yanlış Yazımlar.
Zikretmek ne demek?
Zikretmek: 1. Adını söylemek, sözünü söylemek. 2. Okunması âdet olan duaları ve Kur'an ayetlerini sürekli tekrarlamak.
Zikretmek kelimesinin kökeni nedir?
Zikretmek kelimesinin kökeni: Arapça + Türkçe ẕikr + etmek.
Zikretmek kelimesi büyük harfle yazılır mı?
Zikretmek bir fiildir ve özel bir ad değildir, bu yüzden cümle başında olmadığı sürece küçük harfle yazılır. Cümle başında kullanıldığında yalnızca ilk harf büyütülür.
Zikretmek fiilinin çekimli biçimleri nasıl yazılır?
Kök kendi hâlini korur ve sert ünsüz yumuşayabilir: "zikrettim", "zikretti", "zikrediyor", "zikredecek". Ek alırken "zikretmek" içindeki "t" sesi "d"ye dönüşür, bu yüzden "zikretdi" ya da "zikretmiş" biçimi değil, "zikretti" biçimi kullanılır.
Zikir ile zikretmek arasındaki fark nedir?
Zikir bir isimdir ve dinî bağlamda tekrarlanan dua ya da anma eylemini karşılar. Zikretmek ise bir fiildir ve birinin adını söylemek ya da bir şeyi anarak dile getirmek anlamına gelir.
Zikretmek yerine hangi kelimeler kullanılabilir?
Anlama bağlı olarak "anmak", "söz etmek" ya da "bahsetmek" kullanılabilir. Dinî bir duayı tekrarlama anlamında ise "zikir çekmek" gibi bir kalıp tercih edilir.
Bunlar da sık karıştırılıyor
Metninizde başka yanlış var mı?
Yazınızı yapıştırın, bilinen yanlış yazımları işaretleyelim.
Metin denetleyiciyi aç →