Izgara mı izgara mı?

Izgara neden böyle yazılır?

Türkçede ı ve i ayrı harflerdir ve sesleri farklıdır. Kalın ünlü olan ı, ince ünlü olan i ile karıştırıldığında kelime anlamını korusa da yazım hatası olur. Bu nedenle ızgara kelimesinin ilk hecesindeki ünlü ı olarak yazılır.

Kelimenin çekimli biçimleri de bu yazımı doğrular. Ünlü uyumuna göre ızgara kelimesine gelen ekler kalın ünlü taşır: ızgarada, ızgaraya, ızgaranın, ızgaraları. Bu biçimlerde ince i görünmez, çünkü kelimenin kökündeki kalın ünlü ekleri de yönlendirir. Kelime Rumca kökenli olsa da Türkçede yerleşik kullanımı bu yazımla oturmuştur.

Benzer harf ayrımında olan başka kelimeler de vardır; ırmak, ılık ve ışık kelimelerinde de ı ile i ayrımı yazımı belirler. Ancak her kelimede ayrım ses bilgisine değil, sözlük yazımına dayanır; ızgara için TDK maddesi ı harfini esas alır.

Izgara nasıl akılda tutulur?

Ünlü uyumunu düşünün: ızgarada, ızgaraya, ızgaranın gibi ekli biçimler hep kalın ünlüyle gider, bu da kökteki ı'yı gösterir. Kelimeyi sadece ı harfiyle ezberlemek yerine ekleriyle birlikte akılda tutmak daha kalıcıdır.

“izgara” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazım izgara biçiminde en çok, ı ile i seslerinin günlük konuşmada birbirine yakın duyulması yüzünden ortaya çıkar. Özellikle ilk hecedeki kapalı ünlü, yazarken kendiliğinden i olarak yazılabilir. Yabancı bir kelimeyi yazarken ses tanıma alışkanlığı da bu hataya zemin hazırlar.

Bir diğer neden, kelimenin yazılı görselinin tanıdık gelmesidir. Izgara, sadece harf yazımı yüzünden değil, metinde hızlı yazılırken de otomatik olarak i ile yazılabilir. Yazım denetimi olmayan ortamlarda bu hata sık görülür ve yazılı metinlerde dikkat çeker.

Izgara ile karıştırılanlar

Izgara, aynı yazılışta birden fazla anlamla kullanılabilen bir kelimedir. Metal parmaklık ve kafes biçimindeki araç, kanalizasyon ağzına konan kafesli demir ve pişirme aracı ayrı anlamlardır. Örneğin 'pencerenin ızgarası' ile 'mangalın ızgarası' farklı nesneleri anlatır; anlamı cümledeki bağlam belirler.

Yemek bağlamında gril kelimesiyle eş anlamlı gibi görünse de gril ayrı bir sözcüktür ve ızgara ile yazımca karışmaz. Izgara, sıfat olarak kullanıldığında 'ızgara köfte' ya da 'ızgara balık' gibi bir yiyeceğin pişirme biçimini belirtir. Bu kullanımda kelime, tek başına araç anlamında değil, yiyeceğin hazırlanış biçimini bildirir.

Izgara ile örnek cümleler

• Akşam yemeğinde ızgara köfte ve salata hazırlayacağım.
• Sayın yetkili, bahçedeki ızgara kapağının yenilenmesi için talebimizi ekte sunuyoruz.
• Belediye ekipleri, yağmur sularının tıkanmaması için mahalledeki ızgaraları temizledi.
• Sözlük örneğinde ızgara hem isim hem de sıfat olarak kullanılmış, anlam farkı cümleden anlaşılmıştır.
• Kırık pencerenin ızgarasından süzülen ışık, odanın tozunu altın renge boyuyordu.