Nakletmek mi nakil etmek mi?
Doğru yazım “nakletmek”tir; “nakil etmek” biçimi, bir yerden başka yere geçirmek ya da bir sözü aynen iletmek anlamındaki fiil için TDK yazımına uymaz. Fiil bitişik yazılır ve sondaki -mek ekiyle tek bir sözcük oluşturur.
Nakletmek ne demek?
- -i Nakil işini yapmak, bir yerden başka bir yere geçirmek, iletmek.
İkisi de koluna girerek hastayı otomobile naklettiler.
- -i Bir olayı veya duyduğu bir sözü aynısı ile başka birine duyurmak.
Olanı biteni, olduğu gibi bir bir nakledeyim de yüreğiniz rahat etsin.
Kaynak: TDK Güncel Türkçe Sözlük · Son güncelleme:
- Doğru yazım
- nakletmek
- Yanlış yazım
- nakil etmek
- Yazılış
- Bitişik / tek kelime
- Sözcük türü
- -i
- Köken
- Arapça + Türkçe naḳl + etmek
- Söylenişi
- na'kletmek
Nakletmek neden böyle yazılır?
Türkçede yabancı kökenli bir isim ile “etmek”, “olmak”, “kılmak”, “eylemek” gibi yardımcı fiillerin birleşmesinden oluşan birçok fiil, yazımda bitişik yazılır. Bu yapıdaki fiiller ses ve anlam bakımından tek bir sözcük gibi işlediği için ayrı yazılmaz. Örneğin “ziyaret etmek”, “tavsiye etmek” gibi ayrı yazılan birçok isim+etmek yapısı bulunsa da TDK’nin bu kelime için verdiği biçim bitişiktir.
Nakletmek, Arapça kökenli “naḳl” sözcüğünün Türkçe “etmek” fiiliyle birleşmesinden doğmuştur. Sözlükte geçen -i sözcük türü, fiilin bir nesne aldığını gösterir: bir şeyi nakletmek, birini bir yere nakletmek gibi kullanılır. Bu nedenle fiilin yapısını ayırıp “nakil etmek” diye yazmak, TDK’nin kayıtlı yazımından ayrılmak anlamına gelir.
Aynı mantıkla yazılan başka sözcükler de vardır; sözgelimi “tercüme etmek”, “tasarruf etmek” ve “teşekkür etmek” gibi yapılar, söz konusu yazım kalıbı için örnek olarak anılabilir. Ancak her biri için kayıtlı yazımı ayrıca kontrol etmek gerekir; yazım kuralı genel bir eğilimdir, her kelime için tek tek doğrulama gerektirir.
Nakletmek nasıl akılda tutulur?
Fiil, “nakil” isminin sonuna doğrudan “-let-” ile “-mek” eklenmiş gibi bitişik düşünülebilir; sözün sonundaki “-mek” fiil olduğunu gösterir. Yazarken fiilin tek parça olduğunu hatırlamak, “nakil etmek” yanlışını önler.
“nakil etmek” yanlışı neden yapılıyor?
“Nakil etmek” biçimi, kelimenin isim kısmı olan “nakil”in ayrı bir sözcük gibi düşünülmesinden kaynaklanır. Konuşurken “nakil” kelimesini sıkça duyduğumuz ve çoğu zaman “nakil işi”, “nakil aracı” gibi ayrı kullanılan biçimlerle karşılaştığımız için, fiil yapısı da ayrı yazılmış gibi algılanır.
Bir diğer neden, “nakil” ile “nakletmek” arasındaki ses ve yazım benzerliğidir. Kökün kısaltılmış biçimi olan “nakil” yazılınca, fiilin “etmek” yardımcısıyla kurulduğu düşünülür ve yazım buna göre ayrılır. Bu da fiilin tek bir sözcük olduğu gerçeğini gözden kaçırır.
Ayrıca “nakil” kelimesi bazı bağlamlarda “nakil etmek” gibi ayrı kalıplarla kullanılmış olabileceğinden, okuyucu bu kalıbı bir yazım kuralı sanabilir. Oysa TDK bu fiili bitişik olarak kaydeder.
Nakletmek ile karıştırılanlar
“Nakil” isminin kendisi ayrı ve bağımsız bir sözcüktür; “nakil aracı”, “nakil işlemi” gibi tamlamalarda doğru yazılır. Bu sözcük, fiilin kökünden türediği için karıştırılabilir. Ancak “nakil” bir isimdir ve kendi başına yazılır; “nakletmek” ise fiilin tek parça hâlidir. Örneğin “Organ nakli yapıldı.” cümlesinde isim kullanılır; “Hastayı başka hastaneye nakletmek gerekti.” cümlesinde ise fiil kullanılır.
İkinci olarak “nakl” ile “nakil” arasındaki kökenli biçim farkı da karışıklığa yol açabilir. Arapça kökenli bu sözcük Türkçede “nakil” biçimiyle yerleşmiş olsa da fiilin yazımı TDK’de “nakletmek” olarak belirlenmiştir.
Nakletmek ile örnek cümleler
- Yaralı çocuğu ambulansla en yakın hastaneye nakletmek için ekipler hemen yola çıktı.
- Depodaki malzemeleri yeni şubeye nakletmek için perşembe gününe kadar bir plan hazırlamamız gerekiyor.
- Haber, bölge muhabirinin doğrudan sahadan aldığı bilgiyi ekrana aktarması sayesinde izleyicilere aynen nakletmek mümkün oldu.
- Öğretmen, öğrencilerin bu konuyu kendi cümleleriyle nakletmek yerine özet çıkarmasını istedi.
- Eski şehrin sokaklarında bir zamanlar duyulan türküyü dedelerinden duymuş gibi torunlarına nakletmek, köyün en eski geleneklerinden biriydi.
Nakletmek hakkında sık sorulanlar
Nakletmek mi nakil etmek mi?
Doğru yazım “nakletmek” biçimindedir. “nakil etmek” yazımı yanlıştır; Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’te kelime “nakletmek” olarak yer alır.
Nakletmek nasıl yazılır?
Nakletmek kelimesi “nakletmek” şeklinde yazılır. İlgili kural: Ses Olayları ve Yanlış Yazımlar.
Nakletmek ne demek?
Nakletmek: 1. Nakil işini yapmak, bir yerden başka bir yere geçirmek, iletmek. 2. Bir olayı veya duyduğu bir sözü aynısı ile başka birine duyurmak.
Nakletmek kelimesinin kökeni nedir?
Nakletmek kelimesinin kökeni: Arapça + Türkçe naḳl + etmek.
Nakletmek fiili ekli ya da çekimli hâlde nasıl yazılır?
Fiil çekimlenirken köke “-ti”, “-iyor”, “-ecek” gibi ekler getirilir ve bitişik yazılır. Örneğin “nakletti”, “nakledecek” gibi biçimler kullanılır; ayrı bir yazım söz konusu değildir.
Nakletmek kelimesi büyük harfle başlayabilir mi?
Fiil cümlenin başında geldiğinde ilk harfi büyük yazılır; örneğin “Nakletmek için hazırlık yapıldı.” cümlesinde olduğu gibi. Cümle içinde küçük harfle yazılır.
Nakletmek ile aktarmak arasında anlam farkı var mı?
İkisi de bir şeyi bir yerden başka yere geçirmek anlamında kullanılabilir, ancak nakletmek daha çok taşıma ya da bir olayı aynen iletme bağlamında tercih edilir. Aktarmak ise daha geniş kullanımlı bir fiildir.
Nakletmek Arapça kökenli bir kelime mi?
Evet, kökü Arapça “naḳl” sözcüğüne dayanır ve Türkçe “etmek” fiiliyle birleşerek bu fiili oluşturur. Sözcük türü -i olduğundan geçişli bir fiil olarak kullanılır.
Bunlar da sık karıştırılıyor
Metninizde başka yanlış var mı?
Yazınızı yapıştırın, bilinen yanlış yazımları işaretleyelim.
Metin denetleyiciyi aç →