Şurada mı şurda mı?

Şurada neden böyle yazılır?

Bu kelimede temel konu, bulunma hâli ekinin “şura” kelimesine nasıl eklendiğidir. “Şura” kelimesi “a” ünlüsüyle biter. Bulunma hâli eki “-da” ünlüyle başladığı için ünsüzle biten bir kökte olduğu gibi bir ses değişikliği gerekmez; ek doğrudan eklenir ve kökün son ünlüsü yazıda kalır. Bu nedenle doğru biçim “şura” + “da” = “şurada” olur, “şurda” ise kökteki “a” harfinin atılmasıyla oluşan eksik bir yazımdır.

Aynı mantık, son hecesi “a” ile biten ve yer bildiren başka kelimelerde de görülür. “Burada” ve “orada” bu kalıbın bilinen örnekleridir: “bura” ve “ora” kelimelerine “-da” eki gelerek oluşurlar ve iki kelimede de ek bitişik yazılır. Üç kelimeyi yan yana düşünmek, “şurada”nın da aynı şekilde kurulduğunu gösterir.

Yazım kılavuzunda bulunma hâli ekinin kelimeye bitişik yazıldığı bilinmelidir. Eki ayırmak ya da kökteki ünlüyü düşürmek, konuşmada duyulan kısaltılmış söyleyişi yazıya taşımak anlamına gelir; bu da standart yazımda bir harf hatasıdır.

Şurada nasıl akılda tutulur?

“Şura” kelimesi bir “a” ile biter, ekteki “da” da bu “a” sesini tekrar etmez ama kökteki “a” yazıda kalır: şura + da = şurada. “Burada” ve “orada” ile aynı kalıpta olduğunu hatırlarsanız, üçünde de son “a”yı yazmayı unutmazsınız.

“şurda” yanlışı neden yapılıyor?

“Şurda” biçimi, özellikle hızlı konuşmada ve yazışma dilinde görülen bir söyleyiş kısalmasından doğar. Konuşurken “şu” ile “da” arasındaki “ura” kısmının sesi zayıflar ve birçok kişi “şurda” diye telaffuz eder. Yazı, bu kısaltılmış söyleyişi takip ettiğinde harf düşer.

Bu alışkanlık, “burada” ve “orada” gibi benzer kelimelerde de görülmeyen bir kısaltma değildir; “şurda” biçimini özel kılan şey, işaret kelimesinin “şu” ile başlayan kısa yapısının ve ekin arasındaki ritmin hızlı söyleyişte kolay kaybolmasıdır. Yazarken konuşma ritmi yerine kelimenin kök ve ek yapısına bakmak bu hatayı önler.

Şurada ile karıştırılanlar

En sık karışan biçim, bağlaç olan “da” ile yazılan “şura da”dır. Bağlaç “da” ayrı yazılır ve “de/da” olarak “bile, dahi” anlamı taşır. Örneğin “Şura da çok güzelmiş” cümlesinde “şura” işaret zamiri ve “da” bağlaçtır; “şu yer de” anlamı verirler ve ayrı yazılmaları gerekir.

Bulunma hâli ekli “şurada” ile bağlaç “da”nın birlikte kullanıldığı “Şurada da kalabalık var” cümlesinde ise iki ayrı öğe vardır: “şurada” yer bildirir, “da” ise bağlaçtır. Bu ikisini ayırt etmek için “da”yı çıkarıp cümlenin anlamına bakabilirsiniz; yer bildiriyorsa bitişik, ek değilse ayrı yazılmalıdır.

Şurada ile örnek cümleler

• Anahtarları şurada, masanın üstünde bıraktım.
• Toplantı salonu şurada, koridorun sonunda yer alıyor.
• Kaza, köprüden biraz ileride, şurada meydana geldi.
• Öğrenciler kitaplarını şurada, sıraların arkasında bırakmış.
• Rüzgâr, yıllardır sustuğum o bahçenin şurada kaldığını fısıldadı.