Tebessüm mü tebesüm mü?

Tebessüm neden böyle yazılır?

Tebessüm, Arapça tebessum sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir kelimedir. Arapçadaki ss çifte harfi Türkçede de korunmuş, son hecedeki u sesi ise Türkçe yazımda ü olarak karşılanmıştır. Bu nedenle sözcüğü yazarken hem kökteki çift s'nin hem de sondaki ü'nün yerini bilmek gerekir.

Yabancı kökenli sözcüklerde ses ve harf eşleşmesi her zaman birebir değildir. Türkçe, Arapça ve Farsçadan aldığı kelimelerde bazen harfleri değiştirir, bazen de kökteki yazılışı korur. Tebessüm'de kökteki ss korunmuş, ünlü ise Türkçenin ön damak ünlüsü olan ü'ye dönüşmüştür. Benzer biçimde sabır ve hakikat gibi sözcükler de Arapçadan gelir ancak Türkçede kendi yazım alışkanlıklarına göre yazılır.

Yazımda hata genellikle yalnızca bir s harfinin eksik bırakılmasıyla ortaya çıkar. Bu durum harf hatası sayılır. Dolayısıyla tebesüm biçimi hem kökene aykırı hem de Türkçe yazım alışkanlığına uymayan bir yazılıştır.

Tebessüm nasıl akılda tutulur?

Sözcüğün köküne bakın: tebessum, yani kökte iki s vardır ve bu iki s Türkçede de korunur. Sondaki ü'yü ise Türkçe yazımın ünlü uyumuna ve ön ses alışkanlığına bağlayarak hatırlayabilirsiniz.

“tebesüm” yanlışı neden yapılıyor?

Tebesüm biçiminin ortaya çıkmasının başlıca nedeni, sözcüğün konuşma dilinde çift s'nin ayırt edilmeden söylenmesidir. Hızlı konuşmada ss sesi tek s gibi duyulabildiği için yazıya da tek s olarak geçebilmektedir.

Bir diğer neden, sözcüğün Arapça kökünü bilmemekten kaynaklanır. Kökteki tebessum ile karşılaştırıldığında çift s'nin nerede olduğu daha kolay fark edilir. Arapça kökü bilinmediğinde kelime sadece Türkçe bir sözcük gibi algılanır ve yazılışı tahmine dayanır.

Son olarak, bazı kullanıcılar sondaki ünlüyü u olarak yazarak tebessum biçimine yönelir. Bu da Arapça kökün yazılışına bağlı bir alışkanlıktır, ancak Türkçe doğru yazımda ü tercih edilir.

Tebessüm ile örnek cümleler

• Yüzündeki hafif tebessüm, haberi aldığını açıkça gösteriyordu.
• Müdür yardımcısı toplantıda sakin bir tebessümle herkese selam verdi.
• Haberin sonunda sunucunun yüzünde kısa bir tebessüm belirdi.
• Öğrenciler, öğretmenlerinin tebessümü sayesinde sınav kaygısını biraz olsun azaltabildi.
• Gözlerinde bir tebessüm vardı; yıllar sonra bile o anı hatırlayınca yüzü yumuşuyordu.